Flesjes koffiesurrogaat, een pak koffiesurrogaat, een rol touw gemaakt van papier, kinderpantoffeltjes met kartonnen zooltjes, pakjes sigaretten van in Nederland verbouwde tabak en stukken surrogaatzeep. Tot mei 1943 konden de surrogaten vrij worden gekocht. Daarna kwamen ze ook op de bon.

Nep
Surrogaatkoffie is koffie die niet is gemaakt van echte koffiebonen. Het lijkt koffie maar is het niet. Er worden granen voor gebruikt. Het wordt ook wel eikeltjes-koffie genoemd. Veel mensen vinden surroggaatproducten minder goed dan de echte. Bijvoorbeeld: surrogaat-zeep, sigaretten, thee.

Geen handel
Door de oorlog is er geen gewonen handel tussen landen mogelijk. De grenzen van Nederland zijn gesloten. Producten die van ver komen, zoals koffie, thee, tabak, olie, rubber en rijst raken op. En de Duitse bezetters brengen veel producten uit Nederland naar Duitsland; Nederland wordt leeggeroofd.

Vervangers
De echte producten worden als dat mogelijk is vervangen door surrogaten. De Nederlanders zeggen in plaats van surrogaat steeds vaker 'ersatz', het Duitse woord voor 'vervanging' .

Niet altijd slechter
Bij het Hitlerbewind gaat het bij Ersatz (vervanging) om meer dan koffie, thee of tabak. De ontwikkeling van kunststoffen is een onderdeel van de oorlogsindustrie.

Kunststoffen vervangen de echte stoffen maar hoeven zeker niet minder te zijn. Denk maar aan allerlei plastic kunststoffen die de natuurlijke stof rubber vervangen. En bijvoorbeeld margarine is een vervanging van roomboter, maar dat wordt door veel mensen niet minder goed of smakelijk gevonden.