Deze site van het Verzetsmuseum biedt veel informatie voor het doen van een historisch onderzoek en het maken van een profielwerkstuk. Hieronder volgen aanwijzingen om een onderzoek systematisch aan te pakken.

Een logische aanpak
In grote lijnen verlopen veel soorten onderzoek op een zelfde manier.
* Eerst moet je weten wat je wilt onderzoeken (het onderwerp)
* Daarna ga je bekijken wat je daarvoor nodig hebt (informatie, bronnen)
* Onderzoeken, bijstellen vraagstelling, maken van een structuur (opzet) voor uitwerking
* Daarna ga je het uitwerken.

Het onderwerp
Voor een onderzoek of werkstuk heb je een hoofdvraag nodig: wat wil je weten, waar gaat het over?

1. Een onderwerp kun je het makkelijkste kiezen als je je eerst wat oriënteert. Informeer je op deze site, zodat je weet wat er zoal aan vast zit.

TIP
Als je het onderdeel Nederland onder Het koninkrijk leest heb je veel informatie waaruit je een onderwerp voor een werkstuk kunt halen.
De teksten die in dit onderdeel van de website staan kun je ook downloaden als een Word-tekst of als een pdf. Klik daarvoor op het rode Word of pdf.

2. Neem geen te groot onderwerp. Bijvoorbeeld: 'Het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog'. Met zo'n onderwerp kun je zoveel kanten op, dat het je helemaal geen richting of afbakening geeft. Een groot onderwerp kost bovendien teveel werk en tijd. Formuleer een specifieker onderwerp zoals: 'De rol van de illegale kranten in het verzet' of 'De belangrijkste verschillen tussen het verzet in het eerste en het laatste oorlogsjaar'. Later kan blijken dat je ook zo'n vraag nog weer iets verder moet afbakenen.

3. Kies een onderwerp waarbinnen een historische ontwikkeling plaatsvindt.

4. Kies een onderwerp waar je een interessante vraag aan kunt verbinden.

Kiezen van bronnen
Kies een aantal bronnen of gedeeltes van bronnen. Zoek op de site uit welke bronnen je kunt gebruiken. Om ze goed te bekijken kun je naar het Verzetsmuseum komen. De bronnen moeten zowel primair als secundair zijn. Primaire bronnen komen uit de periode zelf. Bijvoorbeeld een krant, een dagboek, een filmfragment, een briefje. Secundaire bronnen zijn bijvoorbeeld de informatieteksten die het museum geeft.

Hoofdvraag en deelvragen
Een goede vraag is het halve werk!
· Een goede hoofdvraag is niet vaag of heel breed.
· Uiteraard moet de vraag beantwoord kunnen worden met de bronnen die je gekozen hebt.
· Maak geen vraag die je simpel met 'ja' of 'nee' kunt beantwoorden. 'Waarom- en hoe-vragen' kunnen meestal op een interessante manier worden beantwoord.

Kies voor het historische structuurbegrip van
(I) oorzaak en gevolg
of (II) continuïteit en verandering.

Bij I zoek je uit waarom dingen gegaan zijn zoals ze gegaan zijn. Je zoekt verklaringen, legt verbanden, signaleert (on)bedoelde gevolgen van iets.
Bij II schets je een ontwikkeling, bekijk je wat veranderd is en wat niet, zoekt factoren die daarop van ivloed zijn geweest.

Het kan nodig zijn een hoofdvraag op te splitsen in deelvragen. Daarmee leg je vast welke elementen van de hoofdvraag je wilt onderzoeken. Je maakt het wat overzichtelijker en beperkt de hoofdvraag tot een aantal elementen. Bijvoorbeeld bij de rol van illegale kranten: waarom kwamen die er, wie zaten daarachter, wat was de invloed, hoe was de ontwikkeling door de jaren, waarom was die ontwikkeling?

Activiteiten en planning
Als je samen met anderen het onderzoek doet moet je taken verdelen en bepalen wanneer wat af is. Ook als je het onderzoek alleen doet is een opsomming van taken en tijdsplanning een goed hulpmiddel.
Je kunt de taken bijvoorbeeld in weken opsplitsen. Zo krijg je zicht op de haalbaarheid en kun je beslissen waar je meer of minder tijd aan kunt besteden. Misschien moet je wel een deelvraag schrappen!

Plan het hele onderzoek op een chronologisch logische manier. Verdeel de taken zo eerlijk mogelijk. Neem bij groepswerk voldoende tijd voor onderling overleg en bespreken van de verschillende deeltaken. Een onderzoek is meer dan de optelsom van drie deelonderzoekjes.

Maak bij een groepsonderzoek ook een logboek met het groepsproces: wie doet wat, wie is verantwoordelijk waarvoor, zijn achteraf bezien de taken goed ingeschat en eerlijke verdeeld, hoe verliep de samenwerking. Het logboek moet als een soort dagboek worden bijgehouden. Het is basis voor het verslag van het groepsproces. Het 'Verslag groepsproces' kan aangevuld worden met een persoonlijke notitie.

Aan de slag
Begin te zoeken naar antwoorden op je vraag (deelvragen).
· Maak korte aantekeningen wat je daarin vindt.
· Maak van heel belangrijke informatie een kopietje of noteer heel precies waar je wat kunt vinden.
· Denk niet te makkelijk 'Dat vind ik later zo wel weer terug'.
· Beoordeel de bronnen op betrouwbaarheid. De informatie op deze jongerensite is natuurlijk heel betrouwbaar....daar staat het Verzetsmuseum voor in. Als je doorzoekt op internet moet je echter goed opletten op wat voor site je bent.

Het resultaat
In het resultaat staat je hoofdvraag (en eventuele deelvragen) en de conclusie die je hebt bereikt. Aan het eind vermeld je de bronnen. Want... zonder bronvermelding worden jouw conclusies een stuk minder betrouwbaar!
· Je mag korte citaten gebruiken, maar je mag geen hele lappen tekst overschrijven. Gebruik desnoods een bijlage als je iets heel belangrijks op wilt nemen.
· Laat overbodige woorden weg, vermijd vage woorden, voorkom eentonigheid (gebruik synoniemen), schrijf in goed Nederlands en niet wijdlopig.

Deel de tekst overzichtelijk in. Gebruik alinea's en gebruik tussenkopjes. Controleer of de (tussen)kop en de inhoud kloppen (dekt die kop de lading?)

Conclusies
In een halve of hele pagina A4 moet je in eigen woorden de conclusies op de vraagstelling geven. De conclusie moet uiteraard heel duidelijk ingaan op de hoofdvraag.

Doodenboeken
De website 'Gevangenen in het Oranjehotel' KLIK ORANJEHOTEL gaat over mensen die in verzet kwamen tijdens WO II. In een database zijn de 750 verzetsmensen uit de Doodenboeken terug te vinden op naam en plaats, met foto en korte biografie. Van 5 bekende namen is de levensloop aan de hand van documenten uitgezocht. Van 15 verzetsmensen geeft de website gerichte onderzoekstips. Daarmee kun je in je eigen woonplaats biografische en andere gegevens verzamelen voor een profielwerkstuk.