illegale pers
Radio
De radio in Nederland is pro-Duits geworden (door gelijkschakeling). Liever luistert men naar radio Oranje of de BBC, inleveren dus die radio en anders zware straf!
 |
| Koningin Wilhelmina achter de microfoon. |
Radio is heel belangrijk, want er bestaat nog geen tv. Iedereen luistert naar de radio. Daarom willen de Duitse bezetters bepalen wat er op de radio te horen is. Alles moet pro-Duits zijn. Dit heet gelijkschakeling. Ook de kranten en de bioscoopjournaals worden gelijkgeschakeld.
Staatsomroep
Vanaf januari 1941 worden de omroepen vervangen door één staatsomroep onder NSB-leiding. Die staatsomroep maakt pro-Duitse programma's. Maar dat betekent niet alleen (saaie) Duitse toespraken en journaals. Ook in de leuke muziekprogramma's hoor je alleen maar positieve dingen over de bezetters.
 |
| Dit is een germanenfilter. De speciale antenne 'filtert' de stoorgeluiden van de Duitsers (germanen) uit de lucht. Andere namen zijn 'moffenzeef' (mof is scheldnaam voor Duitser) of 'germanenzeef'. Klik voor vergroting. |
Voor het echte nieuws luisteren veel Nederlanders naar de BBC (uit Engeland) en Radio Oranje. Radio Oranje is de zender van de Nederlandse regering in Londen. Twee keer per dag heb je een kwartier lang uitzending van Radio Oranje. De toespraken van koningin Wilhelmina zijn heel populair, ze geven hoop!
Luisteren naar de BBC en Radio Oranje is verboden, maar bijna niemand trekt zich daar iets aan. De bezetters proberen de uitzendingen te storen. Handige knutselaars vinden een oplossing om die stoorzenders weg te vangen: een speciale antenne, de moffenzeef (zie plaatje).
 |
| Een loods vol met ingeleverde radio's. |
De radioprogramma's van de staatsomroep werken niet zoals bedoeld. De Nederlanders kiezen niet massaal de kant van de Duitsers. Ook is de bezetter bang dat Engelse radiozenders geheime aanwijzigen geven aan verzetsmensen. Daarom moet in april 1943 iedereen zijn radio inleveren.
Niet inleveren? Straf!
Wie zijn radio niet inlevert loopt kans op een zware straf. Daarom wordt bijna 80% van de radio's ingeleverd. Maar duizenden radio's verdwijnen onder vloeren of achterin kasten. En er worden allerlei eenvoudige radio-ontvangertjes in elkaar geknutseld. Binnen een jaar verschijnen bovendien 150 nieuwe verzetskranten, waarin het radionieuws wordt verspreid.
 |
| Radio's worden overal verstopt. Dit radiootje is in een lucifersdoosje gebouwd (te zien in het Verzetsmuseum). Klik voor vergroting. |
 |
| Een radio verstopt in een sigarenkist; te zien in de tentoonstelling. |
Trefwoorden: radio - Radio Oranje
