• Museum
  • Tweede Wereldoorlog
  • Kinderen
museum

Gereedschap van de bekende verzetsman en beeldhouwer Gerrit van der Veen

Zijn dochter Gerda heeft het gereedschap altijd bewaard. Ze heeft haar vader in 1943 voor het laatst gezien.

Gereedschap van de verzetsman en beeldhouwer Gerrit van der Veen
Klik voor vergroting.
Gerda en haar zusje moeten onderduiken, want Van der Veen kan onder druk worden gezet door het dreigement dat de meisjes iets zal worden aangedaan.

Gerda vertelt
:
'Van zijn verzetswerk had ik geen idee. Toen we moesten onderduiken wisten we niet waarom. Wat achteraf gezien het ergste was, is dat je nooit jezelf mocht zijn. Een keer zei ik per ongeluk onze achternaam. Diezelfde avond werden we halsoverkop naar een ander adres gebracht.'

Documenten vervalsen
De Duitsers voeren allerlei officiële documenten in om de Nederlanders te controleren: vrijstellingen voor de arbeidsinzet, fietsvergunningen, enzovoort. Valse papieren zijn daarom onmisbaar voor onderduikers en verzetsmensen.
In 1941 en '42 worden de eerste pogingen gedaan om persoonsbewijzen te vervalsen. De naam wordt weggebleekt; de 'J' van Jood wordt met een mesje verwijderd en overgeplakt. De technieken worden langzaam maar zeker verbeterd.

Vervalsinsgorganisatie opgericht door Gerrit van der Veen
De Persoonsbewijzencentrale (PBC), in 1942 opgericht door de beeldhouwer Gerrit van der Veen, groeit uit tot de grootste vervalsingsorganisatie. Eind 1943 wordt de Falsificatie Centrale (FC) van de Landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers (LO) de tweede grote vervalsingsorganisatie. Beide organisaties produceren honderdduizenden valse papieren. Ze geven zelfs catalogi uit van leverbare valse stempels. Zie ook: schenking stempelarchief.

Aanslagen
Van der Veen is betrokken bij de beroemde aanslag op het bevolkingsregister van Amsterdam. Vernietiging van de persoonsgegeven maakt het moeilijker om vervalsingen op te sporen. Gerrit van der Veen wordt in 1944 opgepakt en gefusilleerd na een mislukte bevrijdingsactie van verzetsvrienden uit de Weteringsschansgevangenis in Amsterdam. Zie ook deze introductiefilm.


Trefwoorden: vervalsingswerk - Veen, Gerrit van der - Persoonsbewijzencentrale