de goelag, terreur en willekeur in de sovjet-unie

30 juni t/m 12 november 2017

    • goelag 6
    • goelag 2
    • goelag 5
    • goelag 4
    • goelag 3
    • goelag 1
    • goelag 6
  • Previous
  • Next

Tot en met 12 november 2017 is een expositie te zien over het onbekende en schokkende verhaal van de strafkampen in de Sovjet-Unie. Op zijn minst 18 miljoen mensen zaten vast in de Goelagkampen. Vrijwel niemand weet dat daaronder ook duizenden Nederlanders waren: vaak SS’ers die vochten in nazi-Duitse dienst en die in de Sovjet-Unie krijgsgevangen waren gemaakt, maar ook idealistische communisten die voor de oorlog naar Rusland waren getrokken om te helpen aan de verwezenlijking van de rode droom, en die -net als zovele Russen- uit de gratie vielen. Ruslandkenners Jelle Brandt Corstius, Alexander Münninghoff en Nanci Adler (NIOD) werkten mee aan de expositie.

Strafkampen
Al onder de tsaren was verbanning naar strafkampen in Siberië een gebruikelijke straf. Na de machtsovername door de communisten in 1917 werden de kampen onderdeel van het nieuwe staatssysteem. Aanvankelijk werd getracht veroordeelden te heropvoeden tot de nieuwe partijleer. Na de dood van Lenin in 1924 zette Stalin de gevangenen in voor de economie. Er verrezen nu uitgestrekte kampcomplexen waar grondstoffen werden gedolven of werd gewerkt aan megalomane prestigeprojecten als kanalen en spoorwegen. Miljoenen Russen werden vrijwel zonder reden opgepakt en werkten er onder onmenselijke omstandigheden. Na de dood van Stalin in 1953 werd het Goelag-systeem langzaam ontbonden.

Zwijgen
De Goelag  is een pijnlijk deel van de Russische geschiedenis dat nauwelijks is verwerkt. Vrijgelaten gevangenen werd opgedragen te zwijgen. De Russische overheid heeft nooit herdenkingen georganiseerd of pogingen gedaan daders te berechten. Mensenrechtenorganisatie MEMORIAL zet zich in voor de slachtoffers, maar wordt tegengewerkt.

Nederlanders
In Nederland werd de ‘Goelag’ in de jaren ’70 bekend door het boek De Goelag Archipel van Alexander Solzjenitsyn. Maar de Nederlanders in de Goelag bleven onbekend. Aangrijpend is bijvoorbeeld het verhaal van Dirk Schermerhorn, die in 1924 vol enthousiasme naar de Sovjet-Unie ging en daar de leiding kreeg over de aanleg van de metro in Moskou. Stalin eiste dat de metro in een onhaalbare recordtijd zou worden voltooid. Schermerhorn waarschuwde voor grote technische fouten en viel in ongenade. Hij werd in 1936 gevangengezet en ruim een jaar later geëxecuteerd. Zijn vrouw Francisca bracht als echtgenote van een volksvijand acht jaar door in een strafkamp.

Jelle Brandt Corstius vertelt over de leugens die ook in Nederland over de goelagkampen werden gepubliceerd:















Klik op deze link als je meer van Jelle wilt horen, bijvoorbeeld over de parallel met nu (scrol naar diverse fragmenten) >>

Uitgebreide achtergrondinformatie, van tsaren tot Stalin, over daders en slachtoffers, het dagelijksleven in de kampen en de relatie met het westen vind je op de website
Goelag in beeld >>

De tentoonstelling is een productie van het Nationaal Monument Kamp Vught.
Het Verzetsmuseum actualiseerde de teksten.