Stippenkaart

Deze kaart (100 x 100 cm) is in1941 in opdracht van de bezetters gemaakt door Amsterdamse ambtenaren. Iedere stip staat voor tien joodse inwoners. Van de 140.000 Nederlandse joden woonden er ongeveer 80.000 in Amsterdam. (bruikleen NIOD). Topstukken >


De eerste maatregelen tegen de joden lijken tamelijk onschuldig. In oktober 1940 moeten alle 200.000 ambtenaren op een 'afstammingsformulier' hun geloof en dat van hun ouders en grootouders invullen.

Het is bekend dat deze ‘Ariërverklaring’ bedoeld is om de joodse ambtenaren te registreren. Toch worden de formulieren massaal ingevuld.

Een maand later krijgen de joodse ambtenaren ontslag. In Leiden en Delft gaan studenten in staking uit protest tegen het ontslag van hun joodse docenten.

In januari 1941 moeten alle joden zich aanmelden voor registratie. Vrijwel iedereen gehoorzaamt. Want wat gebeurt er als je weigert? En waarom zou je niet uitkomen voor je afkomst?

Jo Spier, typograaf uit Amsterdam: 'Toen de registratieplicht voor joden kwam, zagen we geen andere uitweg dan hieraan te voldoen. Ja, je zou kunnen zeggen dat we dit bevel gewoon hebben opgevolgd. We wisten natuurlijk ook niet wat ons te wachten stond. Niemand kon vermoeden dat vernietigingskampen de uitkomst zouden zijn.'

De registratie maakt het de Duitsers makkelijker om de latere maatregelen tegen de joden uit te voeren.