De redders

Veel mensen hebben geholpen de joodse kinderen te redden. Ze werken als kinderverzorgster in de crèche. Hieronder maak je kennis met een aantal verzetsmensen en hun helpers.


Walter Süskind
Walter Süskind is geboren in Duitsland en spreekt goed Duits. Hij is de directeur van de Joodse Raad in de Hollandsche Schouwburg.

Süskind doet alsof hij de beste vrienden is met de Duitse commandanten. Hij voert ze dronken tijdens gezellige avondjes, en ondertussen zet hij een systeem op om zoveel mogelijk kinderen uit de Schouwburg en uit de crèche aan de overkant te redden.

Zelf wordt hij uiteindelijk naar Kamp Auschwitz gedeporteerd, waar hij in 1945 sterft.

Ik was zestien toen ik in mijn eentje in de Hollandsche Schouwburg belandde. Süskind stuurde me direct door naar de crèche. Ik begreep niet waarom; was ik daar niet te oud voor? Nu snap ik dat hij een kans zag: een jongen zonder ouders snel verstoppen in de crèche. En hem vervolgens laten redden.’  
(dit vertelde Sal Kool, een gered kind)

‘Ik kwam elke week bij Walter Süskind. Hij gaf aan hoeveel kinderen uit crèche moesten worden gehaald. Vervolgens zocht ik onderduikadressen. Süskind had het overzicht; hij had alles onder controle.’
(dit vertelde Piet Meerburg, verzetsman)

Raphaël (‘Felix’) Halverstad
Raphaël (‘Felix’) Halverstad werkt voor de Joodse Raad in de Hollandsche Schouwburg. Hij registreert alle joden die binnenkomen. Hij noteert de namen op een kaart in een kaartenbak. Halverstad kan goed tekenen en schilderen, en ook goed vervalsen. Hij verwijdert de namen van kinderen van de kaarten. Daardoor kunnen ze ontsnappen.


Jacques van de Kar
Jacques van de Kar is fietskoerier van de Joodse Raad. ‘Ik had een groepje gevormd van acht tot tien jonge kerels, die net als ik wel wat durfden. We hadden in de Schouwburg een kruipruimte ontdekt waar we mensen verstopten. Die smokkelden we dan ’s nachts het gebouw uit. Alle mogelijkheden om via mijn baantje verzet te plegen greep ik met beide handen aan.’


Bert de Vries
Robles Bert de Vries Robles is een van de artsen van de Joodse Raad in de Hollandsche Schouwburg. Maurice Hirschel is doktersassistent. De beide mannen moeten vaak naar de crèche aan de overkant, om zieke kinderen te onderzoeken. Zo kunnen ze steeds geheime boodschappen overbrengen.


Lex van Weren en Jo Spier
Lex van Weren en Jo Spier zijn door de Joodse Raad aangesteld voor de verzorging van de kinderen.
Jo Spier: ‘Ik heb gedaan wat Süskind me vroeg. Al snel werd me duidelijk dat ik de kinderen niet alleen moest verzorgen, maar ook moest helpen bij het laten verdwijnen van kinderen. Angst? Dat speelde niet. Waarschijnlijk heb ik dat toen verdrongen.’
Lex van Weren: ‘Als begeleider ging ik mee met het wandelen. Op de terugweg misten er opeens een paar kinderen. Ik schrok me dood en bleef maar tellen. Tot Süskind vertelde dat het goed was. Er waren weer een paar kinderen ontkomen.’


Semmy Woortman, verzetsvrouw
‘Gewoon met kinderen de crèche verlaten was moeilijk, want voor de Hollandse Schouwburg aan de overkant stonden soldaten op wacht. Als lijn 9 eraan kwam, liepen wij de deur uit, ieder met een baby onder onze arm. We holden met de tram mee door de Plantage Middenlaan en bij de halte stapten we in, hijgend en blazend.’


Johan van Hulst
Johan van Hulst, is schooldirecteur van een school naast de crèche. Hij vertelde over die tijd:

‘De directrice van de crèche vroeg mij als buurman of ze gebruik mocht maken van de school, omdat het zo vol werd in de crèche. Ik heb een leeg lokaal beschikbaar gesteld en een stuk van de tuin. Al snel werden het vluchtroutes voor de kinderen. Er zijn heel veel kinderen via de school weg gesmokkeld. Verzetsmensen konden bij ons gewoon in- en uitlopen, want de Duitsers letten niet op de school. Misschien wel omdat ik expres deed alsof ik niks met de Hollandsche Schouwburg en de joden te maken wilde hebben.’

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina
Tripadvisor