1940 - 1945: verzet tegen de Duitse bezetting

Veel Nederlanders zijn tijdens de bezetting anti-Duits, een deel van de bevolking gaat in verzet. In Nederland is op veel manieren verzet gepleegd. Van vrij onschuldig tot levensgevaarlijk. Voor sommigen is het een dagtaak.

Voorbeelden van verzet in bezet Nederland:

- leuzen op muren schilderen
- verboden krantjes verspreiden
- een oranje-speldje op je jas dragen
- spotliedjes zingen
- NSB'ers (landverraders) pesten
- stiekem naar Radio luisteren
- onderduikers helpen
- staken
- officiële papieren vervalsen
- bonkaarten stelen
- spioneren
- Duitse militairen of Nederlandse verraders doodschieten
- spoorlijnen opblazen

Verzet tegen de bezetting wordt langzaam maar zeker sterker
Het verzet is eerst nog 'onschuldig' en vooral symbolisch. Nederlanders laten zien dat ze tegen de Duitse bezetter zijn. Ze zingen spotliedjes, schilderen teksten op straten en muren en maken grappen over de Duitsers en NSB'ers.

Dan wordt de onderdrukking en jodenvervolging erger. Het verzet daartegen groeit. Verzetsmensen gaan steeds meer samenwerken; de grenzen van de verzuiling worden geslecht.

Goed en fout
Lang niet iedereen in Nederland zit 'bij het verzet'. Veel mensen durven zich niet te verzetten. Of ze zijn er niet toe in staat. Anderen vinden het zinloos of niet nodig. Ongeveer 5% van de Nederlanders zit actief in het verzet. Zij zijn er als het ware de hele dag mee bezig. Evenveel mensen, dus 5%, kiest de kant van de Duitse bezetters. Dit worden de `foute Nederlanders` genoemd.

De rest probeert zo normaal mogelijk door te leven. Heel veel mensen zijn wel anti-Duits. Ze hopen dat de bezetting snel voorbij gaat. Sommigen helpen verzetsmensen. Als je alle mensen meetelt die dat hebben gedaan is het percentage mensen dat verzet heeft gepleegd veel groter dan 5%. Zonder de hulp van velen zou het onmogelijk zijn geweest om meer dan 300.000 onderduikers aan een onderduikplek te helpen.

Moeilijke keuze
Niet iedereen kan 'zomaar' in verzet gaan. Als je getrouwd bent en jonge kinderen hebt om voor te zorgen is het bijvoorbeeld extra moeilijk. En joodse Nederlanders worden door de Duitse bezetters in de gaten gehouden, apart gezet, opgepakt en vermoord. Sommigen gaan in verzet maar veel joden zijn al opgepakt voor ze echt in de gaten hebben wat er staat te gebeuren. Degenen die willen onderduiken zijn afhankelijk van anderen, van verzetsmensen en hun helpers.

Onderdrukking van verzet
In 1943 kwam het verzet tot volle ontplooiing, tegen de verdrukking in. Het beruchte 'Oranje Hotel', bijnaam van de gevangenis in Scheveningen, zat vol verzetsmensen. Begin 1943 was het concentratiekamp Vught in gebruik genomen, een door de SS ingericht kamp, dat officieel 'Polizeiliches Durchgangslager Herzogenbusch' heette. Talrijke verzetsmensen werden er vastgezet, waaronder veel communisten.

Bij de processen tegen verzetsmensen vielen voortdurend doodvonnissen. Lijsten met de namen van de geëxecuteerden werden in de dagbladen gepubliceerd.

Verzet = gevaarlijk
Bijna 20.000 Nederlanders worden om hun verzetswerk door de Duitsers opgepakt. Tweeduizend verzetsmensen worden doodgeschoten. Anderen moeten naar de gevangenis of naar een concentratiekamp.

In totaal zijn ongeveer 250.000 Nederlanders omgekomen tijdens de bezetting. De helft hiervan zijn joodse Nederlanders.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Dit museum grijpt je bij de keel! Zoveel goede informatie en echt materiaal wordt hier tentoongesteld! Een aanrader!!

Michele Philips, Aalst (België)

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor