Aanslag op Amsterdams bevolkingsregister

Zie ook de strip Explsoiegevaar! (met audio en animatie) over de aanslag:
Explosiegevaar!

Op 27 maart 1943 pleegt een verzetsgroep onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondéus een aanslag op het bevolkingsregister om gegevens te vernietigen.

Rapport Amsterdamse politie:
'Op zaterdag 27.3.43, omstreeks 22.15 uur, hebben ongeveer tien in het uniform van de Nederlandse politie gestoken mannen de bewakers van het bevolkingsregister overmeesterd, geboeid en - na toediening van injecties - naar de tuin gesleept. Even later waren vijf explosies te horen en begon het gebouw te branden. Van de daders ontbreekt ieder spoor'.

Van der Veen en 'Smit' 
Een verzetsgroep met als leiders Gerrit van der Veen en Willem Arondéus, schuilnaam Smit, pleegt in de nacht van 27 maart 1943 een aanslag op het bevolkingsregister Amsterdam om de gegevens te vernietigen. Ze wilden de Duitse bezetter dwars zitten bij de opsporing van joden, arbeidskrachten (verplichte Arbeidsinzet) en verzetsmensen.

Laat en veel blussen
De brandweer wacht expres erg lang met blussen. En als ze beginnen te blussen gebruiken ze wel heel veel water. Toch zijn jammergenoeg niet veel papieren verbrand of 'verzopen'.

Het bevolkingsregister na de aanslag.

Te laat maar ... goed voorbeeld
Voor de meeste joden heeft het vernielen van de persoonsgegevens weinig zin meer. Zij zijn al opgepakt. Deze aanslag is wel een voorbeeld voor andere verzetsacties. Ook al loopt het niet goed af voor de daders. De meeste verzetsstrijders worden gearresteerd.

12 executies
Op 1 juli 1943 worden twaalf van hen doodgeschoten in de duinen, waaronder Willem Arondéus. Gerrit van der Veen weet te ontsnappen.


En Gerrit dan?
Gerrit van der Veen raakt zwaar gewond bij een latere overval op het Huis van Bewaring te Amsterdam. Hij wordt op 12 mei gearresteerd en op 10 juni met zes anderen geëxecuteerd.

Eerbetoon
Bericht ANP 11 april 2003.
Postuum eerbetoon aan verzetsstrijder Gerrit van der Veen.

Portret van Gerrit van der Veen.

'De verzetsheld Gerrit van der Veen die op 10 juni 1944 in de duinen bij Overveen werd gefusilleerd, wordt op 25 april 2003 postuum door het Israëlisch instituut Yad Vashem onderscheiden.

Zijn dochters Louky en Gerda en zijn zoon Gerrit Jan Wolffensperger nemen de onderscheiding voor hun vader in ontvangst uit handen van de Israëlische ambassadeur Eitan Margalit.


Gerrit van der Veen was onder meer in maart 1943 betrokken bij de brandstichting in het bevolkingsregister van Amsterdam. Daardoor werd het mogelijk Joden te voorzien van nieuwe persoonsbewijzen zonder de 'J' zodat ze niet opgepakt zouden worden. In 1944 werd de landsdrukkerij overvallen waarbij 10.000 blanco persoonsbewijzen werden buitgemaakt.'

Herdenkingssteen naast de ingang van Studio Plantage (nu gebruikt als tv-studio). Dit is het gebouw van het voormalige Bevolkingsregister van Amsterdam. Dat ligt naast Artis, en dus schuin tegenover het huidige Verzetsmuseum.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor