Explosiegevaar!

tentoonstelling over de aanslag op het bevolkingsregister in Amsterdam

28 maart t/m 6 januari 2019.

AT5 over Explosiegevaar! (2 min. 11 sec.)

ONDERWIJS
bezoek tentoonstelling en korte buurtwandeling

Bij de tentoonstelling wordt een educatief programma aangeboden voor de midden- en bovenbouw van het voortgezet onderwijs, het MBO en hoger. Het programma sluit aan bij de vakken geschiedenis, burgerschap, maatschappijleer en mediawijsheid.
Het programma is onder voorbehoud. Er zijn aanpassingen mogelijk na opening van de tentoonstelling en de eerste ervaringen met schoolgroepen.

Het programma bestaat uit

  • een bezoek aan de tentoonstelling van ongeveer 60 minuten  
  • met eventueel vooraf of na afloop een korte "Aanslag-buurtwandeling"

De tentoonstelling wordt bezocht door groepje van circa 5 leerlingen die met enkele minuten tussentijd de tentoonstelling in gaan. Elke leerling krijgt een audiotour met 3D-audio. Er hoeft tijdens het bezoek geen opdracht gemaakt te worden, omdat dat afbreuk doet aan de beleving.  

De audioteksten van de tentoonstelling klik hier >

VOORBEELD
Programma van circa 120 minuten voor maximaal 30 leerlingen
Dit is een voorbeeldprogramma. De tijdsverdeling moet ervoor te zorgen dat er niet teveel leerlingen moeten wachten om de tentoonstelling in te kunnen: een deel gaat wandelen en het andere deel gaat in subgroepjes de tentoonstelling in.
  • 11.00 uur: 15 leerlingen (groep A) starten in het museum onder begeleiding van onze museumdocent.
  • 11.00 uur: 15 leerlingen (groep B) starten met een korte buurtwandeling (*) o.l.v. een docent van school of een museumdocent. 
  • 11.30 uur: groep B komt naar het museum voor de tentoonstelling.
  • 12.10 uur: groep A is klaar met de tentoonstelling en start met de korte buurtwandeling o.l.v. een docent van school.
  • 12.45 uur: groep B is klaar in de tentoonstelling en groep A is klaar met de buurtwandeling.

(*) Wandeling: de korte wandeling gaat langs een paar plekken in de buurt van het museum die met de aanslag op het bevolkingsregister te maken hebben.

Combinatie met 'Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog'
Het programma kan worden gecombineerd met de vaste tentoonstelling > 'Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog' met name bij klassen die te groot zijn voor de vaste expositie. Bel voor de mogelijkheden met de afdeling Educatie 020-6202535.

Thema's: geweld en privacy

Filmpjes over Geweld en Privacy voor gebruik in de klas
In twee korte filmpjes daagt verteller Eric Corton de leerlingen uit om stelling te nemen ten aanzien van de thema's Geweld en Privacy. Ze zijn te gebruiken voorafgaand aan of na afloop van een bezoek aan de tentoonstelling.
Wellicht zijn de filmpjes voor uw lessen ook zonder museumbezoek bruikbaar.

Ter ondersteuning: de teksten van de filmpjes >

1. GEWELD

Dilemma voor het verzet: wel of geen slachtoffers maken?
Bij de aanslag op het bevolkingsregister staan de beramers voor de vraag of er slachtoffer mogen vallen. De verzetsmensen besluiten de bewakers van het gebouw te verdoven en veilig buiten het gebouw te leggen. Dit dilemma speel bij het gewapende verzet vaker. Wat moet je bijvoorbeeld doen wanneer je iemand kent die bijvoorbeeld Joden of verzetsmensen verraadt? Gaat hij door met zijn activiteiten dan zullen er waarschijnlijk meer en meer slachtoffers vallen (en misschien wordt zelfs je eigen verzetsgroep opgerold). Maar als je zo iemand doodt dan volgen er Duitse represailles. In de gevangenissen zaten mensen die voorbestemd waren om gedood te worden in geval van een Duitse represaille, de zogenaamde Todeskandidaten.

mensenlevens afwegen
Het blijft dus altijd een afweging: hoeveel mensen redt je (of verwacht je te redden) tegenover de mensen die worden vermoord bij een Duitse wraakactie.

Extra probleem: veel Nederlanders gaven het verzet de schuld want als ze die verrader niet hadden gedood, dan hadden de Duitsers geen wraak genomen. Hetzelfde verwijt kan worden gemaakt bij andere verzetsdaden waar represailles op volgden, zoals het doden van een hoge Duitse militair, bij overvallen en aanslagen. Heel bekend is de tragedie van Putten >.

Meer informatie over gewapend verzet vindt u hier:

Bespreek met de leerlingen: 

  • de keuze voor geen geweld door de beramers van de aanslag op het bevolhkingsregister en/of
  • de vraag die Eric Corton stelt: Heb jij idealen waar je voor zou willen vechten? Wat vind je van anderen die dat doen? Mag je om je idealen te bereiken nooit, soms of altijd geweld gebruiken? Waar ligt jouw grens?

 

2. PRIVACY

Verzet: persoonsgegevens vernietigen
Om de vervolging te bemoeilijken pleegden verzetsmensen aanslagen op bevolkingsregisters. Zonder de informatie in het bevolkingsregister was het voor de Duitse bezetters moeilijker om mensen op te sporen en valse documenten te ontmaskeren.

In de jaren ‘40 beschikte de overheid over veel minder informatie dan nu. Nu wordt enorm veel informatie over mensen in databases opgeslagen, zowel door de (semi-)overheid als door bedrijven en instellingen. Een aanslag op het bevolkingsregister was destijds daarom relatief overzichtelijk. En het doel was duidelijk: de vervolging en opsporing van mensen voorkomen door de bevolkingsadministratie te vernietigen.

Ook nu is veiligheid een belangrijk argument om veel informatie van mensen te verzamelen, maar dan in de zin van ‘als we veel van iedereen weten kunnen we misdaad en terrorisme tegengaan en bestrijden’.

Privacy-test
Laat de leerlingen de test invullen en bespreek de resultaten. Inventariseer hoeveel vakjes de leerlingen maximaal en minmaal hebben aangekruist. Minimaal 0 en maximaal 22.
Laat de leerlingen de privacytest invullen en bespreek de reacties. Download de test >

Bespreek met de leerlingen bijvoorbeeld:

  • Is het verstandig om nu rekening te houden met de mogelijkheid dat de gegevens in verkeerde handen kunnen vallen? Zo ja, wie kunnen dan die verkeerde handen zijn? 
  • De vraag die Eric Corton stel: Zeg, ook al is het geen oorlog, hoe belangrijk is privacy voor jou? Weet je eigenlijk welke gegevens je met wie deelt en waarom? Enig idee waar jouw gegevens voor worden gebruikt? Waar mogen jouw gegevens absoluut niet voor gebruikt worden? Waar ligt jouw grens?

Zijn we verslaafd en is dat erg?
Uiteraard kunt u de leerlingen eigen onderzoek laten uitvoeren en/of het sociale mediagebruik van de klas inventariseren. Wie gebruikt Facebook, Instagram, Snapchat, WhatsApp, Twitter, een Google account, YouTube tec. Hoeveel tijd per dag zit je daarop? Et cetera. Wie voelt zich verslaafd, overweegt om er minder gebruik van te maken? (Je bent bijvoorbeeld verslaafd als je enorm schrikt als je merkt dat je je mobiel bent vergeten)

De discussie over privacvy wordt voortdurend gevoerd in de media.
Een belangrijke organisatie is Bits of Freedom >

In de les kunt u gebruik maken van enkele mooie digitale hulpmiddelen:

Presentatie van Hans de Zwart, directeur van Bits of Freedom tijdens de opening van de tentoonstelling Explosiegevaar! Klik >
 

WAARZEGGER OF HACKER?
Bekijk het volgende fiilmpje.

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor