Bevrijdingsoperaties (1)

Dolle Dinsdag
Een merkwaardig voorproefje van de bevrijding bood dinsdag 5 september 1944, 'Dolle Dinsdag'. Die dinsdag ging het gerucht dat de geallieerden in aantocht waren. Ze zouden Breda al in handen hebben, Radio Oranje had het zelf gezegd! Onder de NSB'ers brak paniek uit, veel NSB'ers vluchtten naar Duitsland (waar ze door de Duitse kameraden niet met open armen werden ontvangen). Ook een stoet Duitsers verliet Nederland alvast.

Maar het bleek voorbarig, de geallieerde opmars bleef uit. Toch was de opwinding niet helemaal onzin. Op 4 en 5 september 1944 werd België voor het grootste deel bevrijd. Op 15 september 1944 werd Maastricht de eerste Nederlandse stad die de bevrijding vierde.

Operatie Market Garden
Twee dagen later begon de operatie Market Garden (17-25 september 1944), het werd menens. Luchtlandingstroepen (Amerikanen, Britten, Australiërs, Polen) werden bij Arnhem, Nijmegen en Eindhoven gedropt, met de opdracht de bruggen over de grote rivieren te veroveren. Als dat lukte hadden de geallieerden ruim baan, en zou Nederland nog voor de kerst vrij zijn. Maar de Duitsers boden heftig tegenstand. Market Garden bleek 'a bridge too far'.

De Slag om Arnhem, onbedoeld gevolg van Market Garden, werd door de geallieerden verloren. Wel werd Eindhoven bevrijd, door de Amerikanen. In feite werd Eindhoven zelfs twee keer bevrijd, want de Duitsers zagen kans voor enkele uren terug te keren. Na de tweede bevrijding namen de Duitsers wraak met een luchtaanval. Tweehonderd bewoners van Eindhoven werden daarbij gedood (18 september).

Bij Overloon in Oost-Brabant, waar nu het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum is, woedde een langdurige tankslag (26 september - 16 oktober). Op 29 oktober werd Breda bevrijd, door Poolse militairen onder generaal Maczek. In Heusden bliezen de Duitsers bij hun vertrek de toren van het stadhuis op. De schuilkelder onder dat stadhuis zat vol burgers; 134 doden (5 november). Om de Duitsers uit Walcheren te verdrijven bombardeerden de geallieerden de zeedijken bij Westkapelle, Vlissingen en Veere (3, 7 en 11 oktober). Walcheren stroomde onder.

In het najaar van 1944 werd het zuiden van Nederland bevrijd. Maar niet helemaal. Roermond en Venlo bleven tot 1 maart 1945 in Duitse handen. De bevrijding van Arnhem zou nog tot 14 april 1945 op zich laten wachten. De stad was toen ontvolkt en geplunderd. Tijdens de Slag om Arnhem hadden de Duitsers de bewoners geëvacueerd.

Nijmegen
Nijmegen werd al in september 1944 bevrijd, maar dat betekende niet het einde van de oorlogsellende. Op 22 februari 1944 was Nijmegen al - per ongeluk - door de geallieerden gebombardeerd (dit was het ergste van alle geallieerde vergissingsbombardementen, er vielen 800 doden. In 2004 is het als 'vergeten bombardement' met enige nadruk herdacht). Daarna werd Nijmegen nog verder verwoest, door granaatvuur afkomstig van het nabij gelegen front. Het bleef zeven maanden 'frontstad'.

De Duitsers brachten ondertussen het bezette Nederland in staat van verdediging. Nederlandse mannen werden gedwongen om in Oost-Nederland verdedigingslinies te graven. Er vonden ook grootscheepse vernielingen plaats, als vergelding en om de geallieerden bij hun opmars te hinderen. In Rotterdam werd door 'Sprengkommandos' alles opgeblazen wat er nog over was van de haven: kades, kranen, loodsen. Ook een deel van de havenwijk Katendrecht werd daarbij vernield. Duizenden Katendrechters moesten hun huizen verlaten.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide
Tripadvisor