Bevrijdingsoperaties 1944-1945 (2)

Begin december 1944 waren twee miljoen Nederlanders bevrijd, namelijk de bewoners van de gebieden ten zuiden van de grote rivieren en ten westen van de Maas. Het nog bezette deel van Limburg, met Roermond en Venlo, zou pas begin maart 1945 worden bevrijd.

In Zeeland was Schouwen nog bezet. Nijmegen (Gelderland) was bevrijd, maar het bleef een 'frontstad'. Noord-Brabant was helemaal bevrijd, met uitzondering van een Duits bruggenhoofd bij Capelse Veer (aan de Bergse Maas, ten noordwesten van Waalwijk).

Ardennen-offensief
Dat bruggenhoofd bij Capelse Veer was door de Duitsers gevestigd met het oog op een door Hitler geplande verrassingsaanval op Antwerpen. De Scheldestad was inmiddels een belangrijke geallieerde basis geworden. De Duitse aanval mislukte, ondanks het element van verrassing. Tanks en manschappen werden in de besneeuwde Ardennen door Amerikanen en Britten uitgeschakeld.

In dit 'Ardennen-offensief' (16 december 1944 - 12 januari 1945), verbruikte Hitler zo ongeveer zijn laatste reserves. Maar het bruggenhoofd bij Capelse Veer werd pas eind januari 1945 van de kaart geveegd, na herhaalde geallieerde pogingen.

Duitsland werd onophoudelijk gebombardeerd. Maar ook op Nederland werden vanaf het voorjaar 1944 talrijke grote en kleine luchtaanvallen uitgevoerd. Geallieerde jachtvliegtuigen schoten soms - in duikvlucht - op alles wat er op de grond bewoog; auto's, paard-en-wagens, interlokale trams zoals de tram Amsterdam-Zandvoort, enzovoort. Ook treinen waren doelwit. Overigens hield in de herfst van 1944 het meeste openbaar vervoer ermee op.

Spoorwegstaking
Op 17 september 1944 begon in opdracht van 'Londen' de Spoorwegstaking. Het NS-personeel zat tot de bevrijding ondergedoken. Er reden er alleen nog Duitse militaire treinen. Het front lag nu dwars door Nederland. De bevolking van bezet gebied (zeven miljoen mensen) kreeg te maken met schaarste, honger, kou, terreur en onzekerheid.

Op 30 maart 1945 begonnen de Canadezen met de bevrijding van Oost- en Noord-Nederland. Op 1 april werd Enschede bevrijd, 13 april Assen, 15 april Groningen (na een hevige slag om de binnenstad) en 1 mei Delfzijl. Op het waddeneiland Schiermonnikoog deed zich een merkwaardige situatie voor, die tot 9 mei zou voortduren.

Het Scholtenshuis in Groningen was een van de centra geweest van de Duitse bezettingsmacht. Na 15 april waren de fanatieke, verbitterde nazi's uit Groningen uitgeweken naar Schiermonnikoog. Daar hielden ze zich verder koest, niet uit overtuiging, maar onder dwang van de plaatselijke Duitse commandant. Deze had besloten dat wat hem betrof de oorlog voorbij was.

Russenoorlog op Texel
Op het waddeneiland Texel werd het in april nog wel compleet oorlog, de zogeheten 'Russenoorlog'. Op Texel bevonden zich Georgische hulptroepen van de Duitsers, en ook een Duitse bezettingsmacht. Die Georgiërs waren eigenlijk krijgsgevangenen, die in Duitse dienst waren getreden.

Ze kwamen op 6 april 1945 in opstand. De Duitsers verloren eerst, maar voerden versterkingen aan. Op 22 april was de opstand gebroken. Maar pas op 20 mei 1945 maakten de Canadezen een einde aan de Duitse bezetting van Texel.

Bevrijdingsdag 5 mei
5 Mei 1945 geldt als de datum waarop Nederland werd bevrijd: Bevrijdingsdag. Het was de dag waarop generaal Blaskowitz de overgave van de Duitse bezettingsmacht kwam aanbieden aan de Canadese generaal Foulkes, in Foulkes' hoofdkwartier in Hotel De Wereld in Wageningen. De overgave werd op 6 mei officieel getekend, in de aula van de Landbouwhogeschool (Wageningen).

West-Nederland was toen nog steeds niet helemaal vrij: Rotterdam werd op 6 mei bevrijd, Den Haag op 8 mei, Amsterdam eveneens pas op 8 mei.

Het aantal omgekomenen bij de bevrijding van Nederland wordt geschat tussen 50.000 en 56.000, als volgt onderverdeeld:
- Tijdens de bevrijding van Nederland verloren 23.000 burgers door oorlogshandelingen het leven.
- Bij de gevechten tijdens de bevrijding van Nederland kwamen ongeveer 13.000 geallieerden om het leven.
- Aan Duitse zijde sneuvelden tussen 15.000 en 20.000 militairen.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Dit museum grijpt je bij de keel! Zoveel goede informatie en echt materiaal wordt hier tentoongesteld! Een aanrader!!

Michele Philips, Aalst (België)

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor