De Duitse inval

In de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werd de Nederlandse neutraliteit door de oorlogvoerende landen gerespecteerd. Die neutraliteit werd tot mei 1940 door de Nederlandse regering angstvallig voortgezet. Voor 1940 zijn in Nederland verscheidene burgers bestraft wegens belediging van het 'bevriende staatshoofd' Hitler.

Mobilisatie en invasie
In september 1939, na de Duitse aanval op Polen, werd het Nederlandse leger gemobiliseerd (op oorlogssterkte gebracht). Op 10 mei 1940 begon de Duitse inval. Onder meer bij de Grebbeberg, de Afsluitdijk, Den Haag en de Rotterdamse Maasbruggen bood het Nederlandse leger tegenstand.

Op 14 mei bombardeerde de Duitse Luftwaffe (luchtmacht) het centrum van Rotterdam; men dreigde ook Utrecht te bombarderen. Het Nederlandse leger staakte de strijd. Op 15 mei 1940 werd de capitulatie (overgave) getekend.

In Zeeland was op 11 mei 1940 een Franse legermacht (waarin soldaten uit Frans-Marokko) gearriveerd, ter versterking van de Nederlandse verdediging. In dit deel van Nederland ging de strijd nog door tot 17 mei, de dag van het Duitse bombardement op Middelburg (22 doden; de bevolking van Middelburg was tijdig geëvacueerd).

De Duitse 'Blitzkrieg' bleek onstuitbaar. België en Frankrijk werden in korte tijd verslagen. Het Britse expeditieleger in Frankrijk kon nog net op tijd via Duinkerken naar Engeland worden teruggebracht (26 mei - 4 juni 1940).

Koningin en regering in Londen
De Nederlandse regering en koningin Wilhelmina waren op 13 mei 1940 uitgeweken naar Engeland. Prinses Juliana, al op 12 mei vertrokken, reisde met haar dochters Beatrix en Irene van Engeland door naar Canada. De echtgenoot van prinses Juliana, prins Bernhard, zou de meeste tijd in Engeland doorbrengen, waar hij koningin Wilhelmina terzijde stond.

In Londen werd een Nederlandse regering-in-ballingschap gevormd. Premier van die regering was tot september 1940 jhr. mr. D.J. de Geer (CHU), na hem werd mr. P.S. Gerbrandy (ARP) premier. De Britse omroep BBC bood onderdak aan Radio Oranje, de door gevluchte Nederlanders verzorgde 'stem van strijdend Nederland'. Koningin Wilhelmina (1880-1962, Nederlands vorstin van 1898 tot 1948) zou haar onderdrukte volk bijna vijftig keer via Radio Oranje toespreken.

Nederlanders die zich eerst door de koningin in de steek gelaten hadden gevoeld, veranderden van mening. Koningin Wilhelmina werd voor zeer velen het symbool van de strijd tegen 'de Mof', en van de bevrijding die zeker komen zou: 'Oranje Zal Overwinnen' (OZO!).

De bezettingsgeschiedenis omvat een hele lijst van deelaspecten, zoals:
1) De pogingen van de bezetter om van Nederland een nationaal-socialistisch land te maken,
2) de houding van het Nederlandse volk tegenover de bezetter - samenwerken/meewerken ja of nee,
3) de Nederlandse Unie, de politieke beweging die in 1940-1941 met de NSB mocht concurreren,
4) de NSB en daaraan verwante organisaties,
5) de economie en de 'exploitatie' van Nederland - Nederland moest de bezetting betalen en bijdragen in de kosten van de oorlog,
6) de jodenvervolging, die in Nederland uitliep op de deportatie van 107.000 joden,
7) de vervolging van de zigeuners, de deportatie van 300 Sinti en Roma,
8) de gedwongen tewerkstelling van 600.000 Nederlandse mannen (arbeidsinzet),
9) schaarste en distributie,
10) de effecten van het verloop van de oorlog op de situatie in Nederland,
11) Nederlandse vrijwilligers in Hitlers oorlog tegen Rusland,
12) de Nederlandse koloniën in oorlogstijd en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië,
13) ontsnappingen uit bezet Nederland,
14) Nederlanders in Londen,
15) verzet en onderdrukking,
16) gevangenissen en concentratiekampen,
17) voorbereidingen op de naoorlogse periode en verwachtingen over 'na de oorlog',
18) de honger, vernielingen, plunderingen, inundaties, chaos en terreur in de laatste acht maanden van de Duitse bezetting,
19) de geallieerde bevrijdingsoperaties 1944-1945,
20) de bevrijding,
21) de nasleep van 1940-1945. De zuiveringen en de berechting van landverraders en collaborateurs. Het herstel van de schade, de Wederopbouw (die vijf jaar zou duren). Sommige onderdelen van die 'nasleep' zijn zelfs nu nog niet helemaal afgehandeld.

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor