Vijfde colonne

Algemeen: groep helpers van aanvallers/belegeraars, die zich binnen het aangevallen/belegerde kamp bevindt en daar ondermijnende acties onderneemt. Het begrip stamt uit de Spaanse Burgeroorlog.

Duits complot
In de meidagen van 1940 leefde er in Nederland een panische angst voor zo'n 'vijfde colonne'. Dat wil zeggen: veel Nederlanders, ook Nederlandse autoriteiten, wisten zo goed als zeker dat de hier wonende Duitsers in geval van oorlog een gecoördineerde poging zouden doen om de Nederlandse verdediging in verwarring te brengen.

Lang voor de oorlog zou de Duitse geheime dienst al begonnen zijn die Duitsers te instrueren. De betrokkenen hoefden verder alleen maar op het afgesproken sein te wachten. Naderhand is van het bestaan van zo'n vijfde colonne niets gebleken.

L. de Jong over 'vijfde colonne'
L. de Jong, de bekende geschiedschrijver over Nederland in 1940-1945, heeft in zijn proefschrift uit 1953 aangetoond dat zo'n vijfde colonne er helemaal niet is geweest. Er waren wel voorbeelden van Duitsers die het binnenvallende Duitse leger van dienst waren, maar van een groot plan waarbij veel Duitsers of nationaal-socialisten betrokken waren was geen sprake.

Wel bracht het geloof in de niet-bestaande vijfde colonne hier en daar paniek teweeg, en kostten de opsporing van, en beschermende maatregelen tegen de niet-aanwezige sluipschutters en saboteurs veel energie. (L. de Jong, 'De Duitse Vijfde Colonne in de Tweede Wereldoorlog', 1953, in 1977 opnieuw uitgegeven.)

Spaanse burgeroorlog
Het begrip 'vijfde colonne' stamt uit de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Generaal Mola, aanhanger van generaal Franco, had in oktober 1936 tegen een journalist gezegd dat hij met vier colonnes tegen Madrid zou optrekken; zijn 'vijfde colonne' bevond zich volgens hem al in de stad.

Dat nieuws drong door tot het belegerde Madrid. Vervolgens werden daar duizend gevangenen gedood; zij werden ervan verdacht tot die vijfde colonne te behoren.

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor