Atlantik-Wall

(Wordt ook wel geschreven Atlantikwall, spreek uit: atlàntik-wal.)

Duitse verdedigingslinie, bedoeld om een invasie uit Engeland af te weren. Bestond uit 15.000 bunkers. Was ruim voorzien van kanonnen, mijnen, prikkeldraad enzovoort. Besloeg de hele westkust van Europa, van het noorden van Noorwegen tot de Pyreneeën. Totale lengte 5.300 kilometer.

De bouw ervan begon in december 1941, op bevel van Hitler, die ook de benaming Atlantik-Wall had bedacht. Een jaar eerder had Nazi-Duitsland de Slag om Engeland verloren - de luchtoorlog van juli-oktober 1940, die gevolgd had moeten worden door de Duitse verovering van Engeland.

Op 19 augustus 1942 vond de 'raid on Dieppe' plaats, een kleinschalige geallieerde landingsoperatie bij de Franse havenplaats Dieppe, uitgevoerd door Canadese commando's. De operatie moest al na enkele uren worden afgeblazen. Het geallieerde opperbevel wilde met de operatie vooral de Duitse kustverdediging uittesten. Voor Hitler was deze aanval een aansporing om de bouw van de Atlantik-Wall met kracht door te zetten.

Gigantische bouwonderneming
De voor het gigantische project benodigde arbeiders werden aangeleverd via de 'Arbeitseinsatz'. De werkzaamheden werden uitgevoerd door de Organisation Todt. Deze op militaire wijze georganiseerde bouwonderneming was genoemd naar Hitlers minister Fritz Todt. (In de jaren dertig was Todt verantwoordelijk geweest voor de aanleg van de Duitse 'Autobahnen'. Hij kwam in februari 1942 om bij een vliegtuigongeluk.)

Hitler bemoeide zich rechtstreeks met de bouw van de Atlantik-Wall. Hij stond er bijvoorbeeld op dat de door Duitsland bezette Britse Kanaaleilanden Jersey, Guernsey en Sark extra versterkt werden, al had dat uit militair-strategisch oogpunt geen nut. Toen de bouw in 1943 ver gevorderd was, bleken er over de Atlantik-Wall grote verschillen van inzicht te bestaan onder de generaals die er mee te maken hadden. Veldmaarschalk Erwin Rommel, de held van de strijd tegen de geallieerden in Noord-Afrika (1941-1942), kreeg de taak om van de Atlantik-Wall een doelmatig verdedigingswerk te maken.

Tweede front
De Atlantik-Wall was bedoeld ter afschrikking, om een 'tweede front' (een westelijk front) te voorkomen. Hitler wist dat Duitsland tussen twee fronten gekraakt kon worden. Het 'eerste front' was het Oostfront. Dit front was in juni 1941 door Hitler zelf ontketend, toen hij zijn legers de Sovjet-Unie instuurde.

De Sovjet-Unie had nog voor de winter van 1941-1942 verslagen moeten worden, maar dat mislukte. De Duitse legers werden vanaf 1942 steeds vaker in de verdediging gedrongen. Vervolgens werden ze vernietigd, krijgsgevangen gemaakt, teruggeslagen. Dat ging door tot hun laatste grote nederlaag, in Berlijn, april 1945.

Sinds de intrede van de Verenigde Staten in de oorlog, na de Japanse aanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor in december 1941, stond Engeland er in het westen niet meer alleen voor. Groot-Brittannië veranderde als het ware in één grote geallieerde basis voor de oorlogvoering te land, ter zee en in de lucht.

D-Day
Op D-Day (Decision-Day, de dag van de beslissende actie) 6 juni 1944 diende Groot-Brittannië als springplank voor de grootscheepse geallieerde landing in Normandië. De Atlantik-Wall werd doorbroken. Het tweede front was een feit. Sovjetleider Stalin had lang op de opening van dat tweede front aangedrongen. De omvangrijke geallieerde operaties in Noord-Afrika en Zuid-Europa golden niet als tweede front.

Bij de bouw van de Atlantik-Wall werd de Nederlandse kuststrook verboden terrein voor de gewone burgers. Een dagje naar zee was er voorlopig niet meer bij. Huizen, zelfs hele woonwijken, moesten in 1942-1943 worden ontruimd. Delen van Den Haag en IJmuiden werden afgebroken. Het Nederlandse deel van de wal hoorde tot de sterkste schakels in het geheel. Hitler meende dat de geallieerden mogelijk de Nederlandse kust zouden uitkiezen voor hun invasie. De Atlantik-Wall werd voor een aantal Nederlandse bouwaannemers ('bunkerbouwers') een winstgevende zaak.

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor