Verzet: Bep Stenger

Bep Stenger werd in 1922 geboren in Tjimahi op Java (Nederlands-Indië), uit Nederlandse ouders. Bij de komst van de Japanners, in maart 1942, woonde de familie Stenger in Malang op Oost-Java, ten zuiden van de havenstad Soerabaja (Surabaya).

Verzet
Vader Stenger, officier bij het koloniale leger, het KNIL, werd door de Japanners krijgsgevangen gemaakt. Bep raakte betrokken bij het verzet tegen de Japanners. Haar levensverhaal is in 1999 door het Verzetsmuseum Amsterdam gepubliceerd.

Bep kon na de komst van de Japanners niet meer naar school. Om iets om handen te hebben, ging ze als vrijwilligster bij de Rode Kruis-vestiging te Malang werken. Het Rode Kruis-personeel ondersteunde 'het verzet in de bergen'. Bep deed mee. Bij de officiersvrouwen die ze van vroeger kende, haalde ze achtergebleven legerkleding en wapens op. Het verzet kon dat soort spullen prima gebruiken.

W.A. Meelhuysen ('Tahir')
De grote man van het verzet op Oost-Java was W.A. Meelhuysen (1900-1942), kapitein bij het KNIL. Deze Indische Nederlander was bevriend met de familie Stenger. Meelhuysen liep nu rond in vermomming, eerst als Arabier, later als Indonesiër. Onder de schuilnaam Tahir leidde hij zijn organisatie 'Corsica'. Het verspreide verzet op Java (guerrilla-acties, sabotage, spionage) moest volgens Tahir gaan samenwerken.

Tahir wilde ook voorkomen dat er bij de bevrijding een machtsvacuüm zou ontstaan. Maar het verzet bleef geïsoleerd; de Indonesische bevolking ging er niet in mee. Tahir werd gearresteerd. Op 22 december 1942 pleegde Tahir zelfmoord in de gevangenis, om te voorkomen dat hij anderen zou verraden als hij gemarteld werd. De hele verzetsbeweging werd opgerold.

Arrestatie en veroordeling
Ook Bep Stenger werd gearresteerd, op 13 maart 1943. Eind 1943 stond zij in Batavia voor een Japanse militaire rechtbank. Haar mannelijke medebeklaagden kregen de doodstraf, ze werden onthoofd. Bep kreeg tien jaar gevangenisstraf.

In de vrouwengevangenis Boeloe in Semarang, aan de noordkust van Midden-Java, beleefde zij op 15 augustus 1945 'de bevrijding die geen bevrijding was'. De bevrijding bleef uit, doordat de geallieerden wegbleven. Die deden er maanden over om de hele archipel te bezetten. Bekijk ook de inteviewfragmenten met Bep Stenger in Levensverhalen.

Bersiap-periode
Inmiddels vond op 17 augustus 1945 in Batavia (Djakarta/Jakarta) een historische gebeurtenis plaats. De nationalisten Soekarno en Hatta richtten de Republiek Indonesië op. Hiermee begon de bersiap-periode, de eerste fase van de Indonesische vrijheidsstrijd. Bersiap - Wees paraat! - was de kreet van de peloppers, de vrijheidsstrijders.

De vrijheidsstrijd ging gepaard met veel geweld en plunderingen. Groepen jonge 'extremisten' bedreigden en vermoordden Europeanen, Indo-Europeanen, Chinezen. Noodgedwongen bleven de meeste kampbewoners voorlopig waar ze waren, in afwachting van hun evacuatie. De kampen werden beschermd door... Japanners. De vroegere bewakers voerden deze taak uit in opdracht van de geallieerden.

Soerabaja
Bep Stenger kwam op 2 oktober 1945 met de trein aan in Soerabaja. Hier werden groepen evacués opgevangen. Er bevonden zich Britse troepen: Brits-Indische soldaten, zogeheten 'ghurka's'. Maar Soerabaja was ook een bolwerk van nationalistisch extremisme.

De plaatselijke peloppers hadden een Japans wapenarsenaal leeggehaald. Ze voelden zich in het nauw gedreven, en zagen het gehate kolonialisme al weer opdoemen. Een aantal Europese vrouwen en kinderen, en een aantal ghurka's, werd door de peloppers vermoord. Zelfs Soekarno (radicaal maar geen extremist) bleek de extremisten niet te kunnen kalmeren. De ghurka's zagen hun positie onhoudbaar worden.

Op 10 november 1945 ging een Britse legermacht tot de aanval over om de situatie te redden. De Slag om Soerabaja begon, het hoogtepunt van de bersiap-periode. De Britten veroverden de stad in drie weken. Tijdens de slag wist een groep Europeanen te ontkomen naar een Brits oorlogsschip, dat hen naar Singapore bracht. Ook Bep Stenger was aan boord.

Dit museum grijpt je bij de keel! Zoveel goede informatie en echt materiaal wordt hier tentoongesteld! Een aanrader!!

Michele Philips, Aalst (België)

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor