De eerste anti-joodse maatregelen

Dominee Koopmans schrijft in een illegale brochure:
'Onnadenkend hebben wij de formulieren ingevuld. Wanneer wij als één man hadden geweigerd, was het den Duitschers eenvoudig onmogelijk geweest, hun praktijken hier te importeren. Wij moeten eerlijk bekennen: daarvoor is het nu te laat.'

Ariërverklaring voor ambtenaren
"Er werd bij ons vrij laconiek gereageerd op die Ariërverklaring. Ook bij de joodse collega's. 'Vul nou gewoon in,' zei een van hen, 'de toestand wordt voor ons alleen maar zwaarder als de mensen gaan weigeren". We moesten het formulier zelf invullen.'
Medewerker Rijksmuseum, Amsterdam

In 1940 nemen de Duitse autoriteiten de eerste anti-joodse maatregelen. Ambtenaren worden verplicht om deel te nemen aan de registratie van hun geloof en dat van hun (groot)ouders. Het is bekend dat registratie van de joodse ambtenaren het doel is. Toch worden de 'afstammingsformulieren' – ook wel ariërverklaring genoemd - massaal ingevuld.

200.000 Nederlandse ambtenaren moeten de verklaring afleggen en maar enkele tientallen weigeren. Een maand na registratie volgt ontslag voor alle joodse ambtenaren. Uit protest tegen het ontslag van de joodse docenten gaan studenten in Leiden en Delft in staking. De Duitsers sluiten deze universiteiten. De anti-joodse maatregelen gaan door.

Melden voor registratie
In januari 1941 moeten alle joden zich melden voor registratie. Vrijwel iedereen gehoorzaamt. Want wat gebeurt er als je weigert? En waarom zou je niet uitkomen voor je afkomst? Later maakt de registratie het de Duitsers makkelijker maatregelen tegen de joden uit te voeren.

Milo Anstadt'Wij waren immigranten uit Polen en onze gegevens als jood stonden in Nederland nergens vermeld. Ik probeerde mijn vader ertoe over te halen ons niet als joden te laten registreren. Anderen vonden juist dat we trots moesten zijn op onze afkomst. De loyaliteit aan onze afkomst gaf uiteindelijk de doorslag.'
Milo Anstadt, werkloos, Amsterdam


'Jo SpierToen de registratieplicht voor joden kwam, zagen we geen andere uitweg dan hieraan te voldoen. Ja, je zou kunnen zeggen dat we dit bevel gewoon hebben opgevolgd. We wisten natuurlijk ook niet wat ons te wachten stond. Niemand kon vermoeden dat vernietigingskampen de uitkomst zouden zijn.' 

Jo Spier, typograaf, Amsterdam

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor