De Februaristaking

Salomon de Vries'Door de stad vlogen de berichten van mond tot mond. 'De Amsterdamse Droogdok Maatschappij, de scheepsbouw, De Vries Lenz, Fokker, overal staken ze! De ponten varen niet meer! De trams rijden niet!'Lege straten. Geen trams, bijna geen auto's.
Ook bij een zeer groot aantal expediteurs, grote en kleine, hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Staking ─ algemene staking! tegen de jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid, tegen het 'aan ons de straat!' van de WA en ander Mussertgeboefte.'

Salomon de Vries, journalist, Amsterdam


Geweld tegen joden
Begin 1941 begint de NSB, met instemming van de Duitse bezetter, geweld te gebruiken tegen joden in Amsterdam. Joden worden op straat lastig gevallen en joodse winkels worden vernield. De publieke opinie keert zich tegen dit geweld en knokploegen van joden en niet-joden zoeken de confrontatie met de NSB.

In het begin van februari komt het tot felle vechtpartijen in Amsterdam. De NSB’er Koot overlijdt op 14 februari na vechtpartijen van enkele dagen eerder. Later wordt ook nog een Duitse politiepatrouille bij ijssalon Koco met ammoniakgas bespoten. ‘Een aanslag’, volgens de Duitsers.


 



Joodsche Raad
Na de ‘aanslag’ bij Koco sluiten de Duitsers de joodse buurt af. Er komt een ‘Joodsche Raad’, die door de Duitsers verantwoordelijk wordt gesteld voor eventuele ordeverstoringen. De 'Joodsche Raad voor Amsterdam' krijgt al snel de bevoegdheid over geheel joods Nederland. De bezetter geeft via de raad anti-joodse maatregelen door aan de joodse gemeenschap.


Razzia op het Waterlooplein, februari 1941. 250 jonge joodse mannen worden met geweld opgepakt.Staakt, staakt, staakt!
Op 22 en 23 februari vinden de eerste razzia’s plaats. Met veel geweld worden 425 joodse mannen bijeengedreven, mishandelt en weggevoerd. De Duitsers hangen affiches op om de razzia te recht­vaardigen. Maar de Amsterdamse bevolking is diep geschokt. De illegale communistische partij (CPN) roept op tot een proteststaking. De ochtend van 25 februari rijden de trams niet uit.

Ieder­een in de stad merkt dat er iets aan de hand is. De staking slaat aan. Na de tram doen steeds meer bedrijven mee. Arbeiders van de scheepswerven trekken massaal de stad in. Scholen, winkels, kantoren en banken lopen leeg. In optochten trekken de stakers door de straten. De volgende dag slaat de staking over naar de Zaan­streek en Hilversum. Ook in Haarlem en Utrecht wordt gestaakt.

Keiharde reactie Duitsers
Op de tweede dag van de staking grijpen de Duitsers hard in. Duitse troepen trekken door de straten. Zij schieten op groepen stakers. In Amster­dam vallen ne­gen doden. Honderden stakers worden gearresteerd. Na de staking moet Amsterdam aan de bezetter 15 miljoen gulden boete betalen, een aantal gemeenteambtenaren wordt ontslagen en de burgemeester wordt vervangen.

Doodvonnissen
In maart 1941 worden drie doodvonnissen voltrokken waaronder die van Ernst Cahn, eigenaar van ijssalon Koco. Voor de Amsterdammers is de Duitse bezetting ineens veel grimmiger geworden. De jodenvervolging wordt stapsgewijs doorgezet, ondanks de Februaristaking. Maar als protest tegen de jodenvervolging is de staking uniek in Europa.

'Ik was loodgieter. Toen ik om zeven uur naar mijn werk ging, was alles rustig. Ik zat in een dakgoot van een huis bij het Sarphatipark. Opeens zag ik de Grüne Polizei aan komen rijden. Ze schoten wild om zich heen. En ik hoorde geschreeuw en gegil van mensen die zich uit de voeten probeerden te maken. Ik dook weg in het zolderraam. Pas tegen een uur of zeven ben ik naar beneden gegaan. Thuis hoorde ik pas wat er aan de hand was. Er heerste een vreemde panieksfeer.'
Jaap Klanderman, leerling-loodgieter, Amsterdam

Herdenking bij de Dokwerker. Beeld van Mari Andriessen Stichting, 2003 c/o Beeldrecht Amstelveen.

Dit museum grijpt je bij de keel! Zoveel goede informatie en echt materiaal wordt hier tentoongesteld! Een aanrader!!

Michele Philips, Aalst (België)

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor