De Nationaal Socialistische Beweging



'Er was grote armoede en verdeeldheid in ons land. De NSB keerde zich tegen die schijndemocratie.'

'Het was de daadkracht die me aantrok; het zingen en marcheren; en dat saamhorigheidsgevoel.'

'Met Duitsland aan de macht, gaf het NSB-lidmaatschap goede mogelijkheden om carrière te maken.'

'Ik vond het indrukwekkend dat Hitler van een land met miljoenen werklozen een welvarend land had gemaakt.'

Kleine partij
Eind 1931 was in Nederland de NSB, de Nationaal-Socialistische Beweging, opgericht naar voorbeeld van Hitlers NSDAP. De leider van de partij is Anton Mussert. Ondanks een enkel verkiezingssucces blijft het een kleine partij.

Geen hoge dunk
Na mei 1940 is de NSB bereid om met de Duitsers samen te werken. De partij groeit na de Duitse inval van 30.000 leden naar 80.000 leden. Maar de Duitsers zijn niet meteen bereid tot hechte samenwerking. Zij hebben geen hoge dunk van de NSB.

De NSB is intern sterk verdeeld en de Duitsers weten dat de meeste Nederlanders de NSB verafschuwen. De NSB’ers treden wel steeds nadrukkelijker op de voorgrond. Ze houden parades met veel uiterlijk vertoon. Er zijn vechtpartijen met anti-Duitse Nederlanders en ze intimideren joden.

Geen echte macht
Langzamerhand wordt het voor de Duitse bezetter duidelijk dat de NSB’ers vrijwel de enigen zijn die de bezetters loyaal steunen. In 1941 wordt de NSB de enige toegestane partij en Mussert legde een eed van trouw aan Hitler af. NSB-leider Anton Mussert mag zich daarom vanaf december 1942 van Hitler ‘Leider van het Nederlandse volk’ noemen. Maar hij krijgt geen echte macht.

Wel werken veel NSB'ers met de Duitsers samen en vervullen functies als ambtenaar of burgemeester. Meestal als opvolger van een anti-Duitse Nederlander die door de bezetter ontslagen was of zelf ontslag genomen had.

Bespot
De nationaal-socialisten in Nederland blijven een kleine groep die zich steeds verder isoleert van de rest van de Nederlandse samenleving. NSB’ers worden door de rest van de Nederlanders afgewezen als landverraders.

Er worden spotliedjes gemaakt in allerlei varianten zoals:
Op de hoek van de straat
Staat een NSB’er
't Is geen man, 't is geen vrouw
Maar een Farizeeër
Met een krant in z'n hand
Staat hij daar te venten
Hij verkoopt zijn vaderland
Voor zes losse centen.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor