Het leven buiten de kampen

'Mijn moeder was op een gegeven moment zo wanhopig dat ze de Jap heeft gevraagd of wij in een kamp konden worden geïnterneerd. Daar was tenminste enige medische verzorging. Je moest er wel werken maar kreeg tenminste eten. Het mocht niet. De Jap vond dat wij geen gevaar opleverden.'
Frits Disco

Toenemende armoede
Het leven buiten de kampen is zwaar. Het gaat slecht met de economie. Bedrijven komen onder Japanse leiding, Nederlandse banken worden gesloten, salarissen en pensioenen niet meer uitbetaald. De werkloosheid is groot; de bevolking verarmt en lijdt honger.

Veel Nederlands-Indische families gaan bij elkaar wonen of verhuizen naar Indonesische familie in de kampongs (inheemse dorpen of buurten). Ze zijn voortdurend bang om te worden opgepakt voor hun anti-Japanse houding. De Chinezen hebben het relatief goed. Omdat zij van oudsher handel drijven zijn ze onmisbaar voor de economie.

Dwangarbeider of hulpsoldaat
De bevolking wordt gedwongen te werken voor de Japanners. Werkloze Indische Nederlanders worden naar landbouwkolonies gestuurd. De Indonesische en Nederlands-Indische jongeren gaan naar werkkampen of worden opgenomen in paramilitaire organisaties. De heiho’s zijn hulpsoldaten voor het Japanse leger en bewaken de interneringskampen. In 1943 wordt een echt inheems leger opgericht, de Peta.

Slechte behandeling Indonesiërs
De Indonesiër Moentalib werkt als romoesja voor de Japanners.
'Van Makassar werden we naar Limpoeng gebracht om een vliegveld aan te leggen. Het eten was voldoende, maar we kregen veel slaag met stukken hout of rotan. Ik heb een keer een houw met een patjol gehad, waarvan ik twee dagen ziek ben geweest. (…) Van de tweehonderd romusha's uit Sampong heb ik er na de oorlog twaalf teruggezien. In Limboeng zijn er velen gestorven.'

Romoesja´s

Troostmeisjes
Indonesiërs worden ingezet als romoesja’s (dwangarbeiders). Tienduizenden komen om het leven. Indonesische en Nederlands-Indische meisjes worden als ianfoes (troostmeisjes) gedwongen tot prostitutie. Door de harde onderdrukking en de verpaupering verliezen Indonesiërs hun vertrouwen in de Japanners. Steeds meer nationalisten gaan streven naar onafhankelijkheid los van Nederland én los van Japan.

Ellen van de Ploeg is met haar moeder, zusje en broertje geïnterneerd in kamp Halmaheira. Op een dag wordt zij met veertien andere meisjes door de Japanners uit het kamp gehaald.

'Ze beloofden ons werk buiten het kamp, maar we werden naar een legerbordeel in een chique wijk in Semarang gebracht. In het bordeel droeg ik een witte jurk met varens. Zo deed ik mijn plicht. De jurk werd elke dag gewassen.

Zelf wilde ik ook steeds baden, zo vies voelde ik me. Ik hield het vol door mijn gevoel uit te schakelen. Na drie maanden zijn we van de ene op de andere dag vrijgelaten en teruggebracht naar Halmaheira. In de bus heb ik het jurkje uit het raam gegooid, als een besmette huid.'

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide
Tripadvisor