Het leven in de kampen

Dwangarbeid
Ingenieur Meijer werkt aan de Pakan Baroe-spoorweg in de jungle op Sumatra:
'Het was een tijd van barre ellende. Ik kan me niet herinneren dat er het laatste half jaar ooit werd gelachen. De Jap wilde niet alleen een spoorweg aanleggen, maar ook dat daarbij zoveel mogelijk mensen zouden omkomen. Dat laatste is voortreffelijk gelukt. Soms kwam je terug van de spoorbaan en dan was er alweer een vriend overleden. In Kamp 2, het ziekenkamp, kwam je alleen om dood te gaan.'

De krijgsgevangen militairen worden tewerkgesteld in kampen, soms in Indië zelf maar ook in Birma, Taiwan en Japan. In Birma en op Sumatra moeten ze een spoorweg aanleggen. Er zijn geen machines. De bouten worden met een hamer door het hout geslagen. Duizenden gevangenen en dwangarbeiders sterven door ziekte en uitputting.

Foto exterieur barak: het is niet bekend in welk interneringskamp de foto is genomen. De foto is genomen vlak na de capitulatie. (Collectie D. van Logchem)Foto interneringskamp mannen: twee mannen staan aan het prikkeldraad om het mannen- en jongenskamp Si Rengorengo op Sumatra. (Collectie NIOD)Foto interieur barak: interieur van een barak van Kampong Makassar op Batavia. Het kamp deed lange tijd dienst als doorgangskamp voor krijgsgevangenen. Vanaf januari 1945 werden er burgergeïnterneerden, vrouwen en kinderen, uit de kampen Buitenzorg en Bandoeng opgesloten. De foto is genomen vlak na de capitulatie. (Collectie NIOD)

Te weinig Indisch bloed
In de loop van de bezetting worden ook alle Nederlandse burgers en Indische Nederlanders met ‘te weinig Indonesisch bloed’ opgesloten in kampen: de mannen en vrouwen apart. Jongens blijven tot hun tiende of twaalfde jaar in het vrouwenkamp en worden dan gescheiden van hun moeder.

Burgers in kampen
De kampen voor de burger-geïnterneerden zijn aan het begin nog niet helemaal afgesloten van de buitenwereld. Halverwege 1943 worden de regels strenger. Er komt een bamboe omheining met prikkeldraad om de kampen. De geïnterneerden krijgen een nummer dat ze op hun kleding moeten dragen en twee keer per dag moeten alle bewoners op een appèlplaats bij elkaar staan om te worden geteld.

De twaalfjarige Ria Bussink:
“Wij moesten vaak op appèl staan, in rijen van vier langs de barakken, soms meerdere keren per dag. Vaak stonden we uren in de brandende zon. Ik had altijd een klein haakwerkje bij me. Het kon niet groot zijn, anders kon ik het niet wegmoffelen als de Jap langskwam. Als hij je betrapte kreeg je een flinke klap. Met dit haakwerkje was ik bezig, toen we werden bevrijd. Ik heb het nooit afgemaakt.”

De geïnterneerden worden verplicht om te werken. ’s Nachts moet iedereen binnen blijven en mag er geen licht branden. Niemand mag waardevolle bezittingen hebben. Regelmatig wordt er gecontroleerd. Overtredingen worden zwaar bestraft. De kampen raken overvol en er is steeds minder te eten. Ongeveer één op de acht geïnterneerden sterft door uitputting en ondervoeding.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor