Wereldoorlog in de West - Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba 1940-1945

‘We hadden gehoord van de oorlog in Europa, en Europa daar hoorden we bij. Op school leerden we alles over Europa. Dus toen we hoorden dat Nederland was aangevallen, waren we hier in rouw.’
Irma Tilon

Oorlog in de West
Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt Nederland bezet door nazi-Duitsland. Japan – de bondgenoot van Duitsland – bezet de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië. Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba blijven de enige vrije Nederlandse grondgebieden. Toch krijgen ook deze koloniën in 'de West' met de oorlog te maken.

Er is geen contact meer mogelijk met het moederland Nederland. De bauxietmijnen in Suriname en de olieraffinaderijen op Curaçao en Aruba worden voor de oorlogvoering van groot belang. Amerikaanse militairen komen deze industrieën beschermen.

Suriname, de Antillen en Aruba krijgen een belangrijke plaats in de wereldpolitiek. De welvaart neemt toe. Dit versterkt ook het streven naar zelfstandigheid.

Bestuurders
J.C. Kielstra, gouverneur van Suriname tot 1944. Hij werd opgevolgd door J.C. Brons.
G.J.J. Wouters, gouverneur van 'het gebiedsdeel Curaçao' tot 1942.

Tot dit gebiedsdeel behoorden Curaçao, Aruba en Bonaire, en de Bovenwindse eilanden Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius. De naam Nederlandse Antillen werd na de oorlog ingevoerd. Wouters werd opgevolgd door P.A. Kasteel.

Goslar
‘Dat de oorlog was uitgebroken hoorde ik ’s morgens vroeg. Overal werden plakkaten opgehangen dat Nederland in oorlog was. Meteen moesten de Duitse schepen in beslag worden genomen. Maar de bemanning van de Goslar liet het schip zinken, zodat het niet in Nederlandse handen zou vallen. Ik zat in de ploeg die ingezet werd om het schip te redden, maar het was te laat. Boze tongen beweren dat Van Beek, de politiecommissaris, te lang had gedraald omdat hij pro-Duits zou zijn.’ 
Michel Drenthe

Het wrak van de Goslar - Van Beek-eiland genoemd – ligt nog steeds in de haven van Paramaribo.

Britse en Amerikaanse troepen
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn Suriname, de Antillen en Aruba vrijwel onverdedigd. Al in 1939 dringt het koloniale bestuur aan op versterking van de eigen troepen met manschappen uit Nederland.

Direct na de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940 komen Britse troepen naar de Antillen en Aruba om de olieraffinaderijen te beschermen. Een jaar later worden Amerikaanse troepen gelegerd in Suriname. Amerikanen vervangen in 1942 ook de Britse troepen op de Antillen en Aruba.

Versje: De Amerikaanse troepen

Wij waren een vergeten hoekje
Dat ergens op de wereld ligt
Nu is de aandacht van die wereld
Op Suriname plots gericht.

De naam klonk door den wereldether
van Oost en West, van Noord en Zuid
Men weet nu, dat in ’t groote drama
Ook onze rol wel iets beduidt.

Wij weten dat de komst der gasten
Ons niet naar nieuwe paden drijft
Dat Suriname als tevoren
En Hollandsch is en Hollandsch blijft.

Fragment gedicht door Sonja, pseudoniem van R.D. Simons, in de Surinaamse krant De West, 1941

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor