Kampen

Meteen na de Duitse inval in Nederland worden in Suriname ongeveer 160 Duitsers gevangengezet. Ook enkele anderen worden vastgezet waarvan met vermoedt dat ze staatsgevaarlijk zijn. Op de Antillen worden ongeveer 440 mensen geïnterneerd. Er worden zo snel mogelijk kampen ingericht.

In 1939 waren de vestigingsplaatsen voor de kampen al uitgezocht. In Suriname komt het kamp in het klooster Copieweg. Het kamp voor de Antillen komt op Bonaire.

In Nederlands-Indië waren Japanse kampen om burgers vast te zetten. In vergelijking daarmee hadden de gevangenen in Kamp Copieweg en op Bonaire het goed. Ze kregen evenveel voedsel als de bewakers. Deze bewakers waren bovendien voornamelijk inheemse schutters en die zagen hun gevangenen niet echt als vijanden.


Kamp Copieweg (Suriname)
'Voor onze ouders was de internering niet prettig, maar wij kinderen hadden een heerlijke tijd. We konden uren spelen tussen de bomen, en vlinders vangen. Het was een paradijsje. Onze ouders hadden heel veel tijd voor ons. De Surinaamse bewakers waren erg aardig. We mochten ook schrijven met de familie in Duitsland. Ik schreef mijn zusje dat er jonge poesjes waren geboren.’
Gerhard Frey, als Duits kind geïnterneerd in Kamp Copieweg

Het Surinaamse Kamp Copieweg was van oorsprong een rooms-katholiek klooster met een internaat voor Javaanse meisjes. Aanvankelijk worden alleen de mannen in Kamp Copieweg ondergebracht. Veertien gevangenen delen één kamer, maar er is elektriciteit en de watervoorziening is goed.

In de herfst van 1940 wordt begonnen met de bouw van twaalf barakken als familiekamp achter het kloostergebouw. In juni 1941 is het kamp klaar en worden de vrouwen en kinderen naar Copieweg gebracht. De kinderen gaan naar school in een oude koeienstal.

Het kamp is omheind met een prikkeldraadversperring, die na een eerste ontsnappingspoging eind september 1941 wordt verdubbeld. Toen zijn ook vier wachttorens gebouwd. Er woonden 23 gezinnen in de barakken.


Kamp Jodensavanne (Suriname)
'Bij aankomst in Suriname kwamen we eerst in de gevangenis. Ik zat in cel nr. 10. Er waren poeptonnen en drinkwatertonnen waarvoor dezelfde tonnen werden gebruikt. We sliepen op de harde grond en ik dacht: waarom, waarom, waarom. Ik was zestien en had niets gedaan.'
Rolf Breier, als Oostenrijkse jongen uit Nederlands-Indië geïnterneerd in Kamp Jodensavanne.

De Nederlandse regering in Londen wil ook de meest gevaarlijke geïnterneerden uit Nederlands-Indië naar de West overbrengen. Voor hen wordt een nieuw kamp gebouwd in de afgelegen Jodensavanne, vijftig kilometer ten zuiden van Paramaribo.

In september 1942 wordt het Kamp Jodensavanne in gebruik genomen. Het krijgt de bijnaam 'de groene hel'; het is er vochtig, modderig en heet. Rondom het kamp zijn drie rijen prikkeldraad met op iedere hoek een wachttoren.

Anders dan de Duitse gevangenen hebben de Nederlanders uit Indië arbeidsplicht. Er is een houtploeg, een bootploeg en een visploeg. De geïnterneerden in de Jodensavanne krijgen geen post of Rode Kruispakketten.

Regelmatig wordt er een ‘alarm-oefening’ gehouden, waarbij de bewakers vlak langs de gevangenen dwars door het kamp heen schieten. Er zaten 146 gevangenen in slechts drie barakken.


Kamp Bonaire
Alle Duitsers werden opgepakt. Een vriend van ons ook, maar hij was ook joods. Toch heeft hij de hele oorlog vastgezeten op Bonaire.’
Maudie Levison-Capriles

Eerst werden de geïnterneerden op Bonaire ondergebracht in drie schoolgebouwen: één voor vrouwen en kinderen, één voor Duitse zeelieden en één voor de overige mannen. Al na een paar dagen komen de zeelieden in opstand en niet lang daarna worden zij overgebracht naar Brits Jamaica.

In juli 1940 is het kamp op Bonaire gereed. Het wordt ingericht voor ruim tweehonderd geïnterneerden. Het was een relatief klein kamp met een bescheiden bewaking. De vrouwen en kinderen worden ondergebracht in kleine huisjes, de mannen in een grote loods.

Net als in Suriname wordt de bewaking aanzienlijk versterkt na een ontsnappingspoging in september 1941. Vanaf dat moment staan er dag en nacht grote schijnwerpers op het kamp gericht.

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Het junior bezoek begint met de tijdmachine. Daarna leidt het boekje je door het leven van 4 kinderen. Je stapt letterlijk in bijv. een huiskamer en moet daar antwoorden op de vragen vinden. Heel boeiend voor kinderen. Een echte aanrader!

Hoekjes, Rotterdam

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor