De Hollandsche Schouwburg

Liesje de HondFoke WatermanJohn BlomLevi HagenaarSalo Muller

‘Ik kan me herinneren dat ik tussen de stoelen in de theaterzaal heb gespeeld. Dat waren van die klapstoelen. Totdat ik naar de overkant moest, naar de crèche.’
Liesje de Hond

‘Ik weet niet waar ik de eerste maanden na mijn geboorte geweest ben. Bij mijn moeder in het ziekenhuis? Of misschien al in de crèche? Daar kom ik nooit meer achter.’
Foke Waterman

Theater
De Hollandsche Schouwburg in Amsterdam is voor de oorlog gewoon een theater. Vanaf 1942 wordt het de belangrijkste verzamelplaats voor joden, een soort gevangenis. Na een tijdje moeten ze ‘op transport’, dan worden weggevoerd naar de kampen.

Kinderen naar de crèche
Het wordt vol in de Schouwburg. De joodse gevangenen zitten opeengepakt in de grote theaterzaal, op de trappen en op de balkons. Daarom worden alle kinderen tot dertien jaar opgevangen in een crèche aan de overkant van de straat. Hun ouders blijven in de Schouwburg. Als een gezin op transport moet, worden de kinderen uit de crèche naar de overkant gebracht om samen met hun ouders te vertrekken.

‘Ik moest zoals alle kinderen naar de crèche aan de overkant. Toen zei mijn vader: “Luister goed. Zodra je de kans ziet moet je weglopen uit die rij.” Ik zei: “Dag pap, tot morgen”, en gaf hem een zoen op zijn wang. We gingen de straat op, de rij was ongeveer vier, vijf kinderen breed. Ik stak beide handen in mijn broekzak, en halverwege de stoep stapte ik uit de rij, schopte zachtjes een steentje voor me uit, en liep heel rustig weg. Ik liep door, alleen maar bezig met het steentje. Van binnen voelde ik een enorme spanning. Wanneer zal ik de klauw van een bewaker in mijn nek voelen?’
John Blom

Joodse Raad
In de Hollandsche Schouwburg speelt de Joodse Raad een belangrijke rol. In die Raad zitten joden die voor de Duitsers van alles regelen. Ze moeten noteren wie er in de Schouwburg aankomt en vertrekt. Sommige medewerkers van de Raad grijpen elke kans aan om mensen te redden: volwassenen én kinderen. Zij zorgen dat hun namen uit de administratie verdwijnen.

‘Ik kende de buurt van de Hollandsche Schouwburg. Vroeger had ik er altijd gespeeld, bij Artis en het Wertheimplantsoen. Maar ik mocht er van mijn moeder niet meer komen. In die buurt gebeurden vreselijke dingen die ik niet mocht zien. Het was verboden terrein. En nu werd ik daar samen met mijn zusje naartoe gebracht.’
Levi Hagenaar

‘Een heel sterke herinnering heb ik aan de Hollandsche Schouwburg. Ik zag mijn vader en moeder. Ze stonden op het toneel en ik wilde naar ze toe. Ze zagen mij ook. Toen werd ik meegenomen door een verpleegster. Zij trok me met de hulp van een man weg. Ik moest mee de straat over, een ander gebouw in. Ik snapte er helemaal niets van.’
Salo Muller

Benauwd en chaotisch
In de Schouwburg is het benauwd en chaotisch. Iedereen is bang voor de transporten. En iedereen komt een keer aan de beurt. Op de binnenplaats kunnen de mensen wat frisse lucht halen.

‘In de schouwburg heerste paniek. Het was vol, mensen huilden en krijsten. Mijn oom, een beer van een vent, werd helemaal gek. Ik rook het angstzweet van de mensen in de Schouwburg. Via de omroepinstallatie werd steeds opgeroepen om je te registreren. Verloren riep ik rond; moest ik me ook ergens registreren?’
Michael Klein

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor