De crèche


Foto genomen door kinderverzorgster Elly Stein, 1941 of 1942.© Particuliere collectie / Verzetsmuseum AmsterdamElly Stein met lievelingskind Betty.Foto genomen door kinderverzorgster Elly Stein, 1941 of 1942.© Particuliere collectie / Verzetsmuseum AmsterdamFoto: Joods Historisch Museum, Amsterdam

‘Ik probeerde de kinderen boven de tien jaar op de grote slaapzaal rustig te houden. Ze waren helemaal van slag. Toen heb ik Het Boek voor de Jeugd van Theo Thijssen meegenomen en ben gaan voorlezen. Dat hielp. Een beetje.’
Jo Spier, medewerker Joodse Raad

Modern
De crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg is modern en goed ingericht. Er is zelfs een opleiding tot kinderverzorgster. De joodse Henriëtte Henriquez Pimentel is vanaf 1926 de directrice. Zij heeft van de crèche een goed lopend verblijf gemaakt voor kinderen uit de buurt.

Bang
In 1942 verandert er veel. De crèche wordt een afdeling van de Hollandsche Schouwburg. Vanaf dat moment zijn er dag en nacht kinderen, van baby’s tot tieners. Af en toe komen Duitse bewakers binnenlopen. De kinderen zijn verdrietig, gespannen en bang. Ze zijn weg bij hun ouders, en weten niet wat er gaat gebeuren.

Ontsnappen
Er mogen alleen nog joodse kinderverzorgsters werken. Zij doen hun best de kinderen zo goed mogelijk te verzorgen en gerust te stellen. Een paar verzorgsters werken mee aan een plan om zo veel mogelijk kinderen uit de crèche te laten ontsnappen. Dit plan is bedacht door de directrice en medewerkers van de Joodse Raad.

© Joods Historisch Museum, Amsterdam Vondeling Remi
In oktober 1942 komt er een vondeling in de crèche. De kinderverzorgsters dopen het jongetje Remi, naar de hoofdpersoon van het beroemde boek Alleen op de wereld. Zijn achternaam wordt Van Duinwijck, naar de straat waar hij gevonden is. Hij wordt de lieveling van iedereen, maar ook van een van de Duitse bewakers. De man geeft hem zelfs een beer.

Remi kan niet meer onopvallend uit de crèche worden gesmokkeld. In april 1943 moet Remi ‘op transport’, de beer gaat mee. Remi wordt in een kamp vermoord. Zestig jaar later wordt Remi door zijn broer herkend. Toen pas bleek hoe Remi heette: Koenraad Huib Gezang.

‘Mijn grootouders en mijn moeder namen afscheid van mij in de crèche. Ik mocht niet van mijn bedje af en huilde vreselijk. Ik gilde: “Niet weggaan!!” Ik wilde zo graag met ze mee.’
Liesje de Hond

‘Ik snapte er helemaal niets van. Mijn ouders waren aan de overkant in de Schouwburg maar ik mocht niet naar ze toe. Ik moest in een zaal vol met bedjes liggen. Het schijnt dat ik drie dagen lang alleen maar heb gehuild en geschreeuwd. Volledig ontroostbaar. “Wees nou stil”, zei een verzorgster alsmaar tegen me, “want je maakt iedereen aan het huilen.’
Salo Muller

‘In de crèche werden mijn zusje en ik van elkaar gescheiden. Ik voelde me heel alleen. Waar was mijn moeder? Wat ging er met mij gebeuren? En met mijn zusje? Ik lag op de slaapzaal toen de Duitsers onverwacht allemaal kinderen meenamen. Ik hield me zo stil mogelijk, en was ontzettend bang.’
Levi Hagenaar

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Dit museum grijpt je bij de keel! Zoveel goede informatie en echt materiaal wordt hier tentoongesteld! Een aanrader!!

Michele Philips, Aalst (België)

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor