In verzet

‘Van een oorlogssituatie merkten we in het begin niet zo heel veel, hoewel we daar toch dagelijks over praatten. Jo was hevig verontwaardigd. (...) We luisterden naar Radio Oranje en brachten van de universiteit illegale blaadjes mee, zoals De Vrije Katheder.’
Nellie Luyting, studievriendin en huisgenote

‘Wij zijn uit overtuiging en plichtsgevoel bij het verzet gekomen. Door onze opvoeding was bij ons een sterk sociaal en politiek bewustzijn gekweekt.’
Freddie

HANNIE

Hannie is negentien jaar als de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland binnenvallen. Ze studeert in Amsterdam en trekt veel op met haar joodse studiegenoten Sonja Frenk en Philine Polak. Hannie is kwaad als haar vriendinnen te maken krijgen met anti-joodse maatregelen. Sonja en Philine krijgen een J in hun persoonsbewijs en in 1942 moeten ze een jodenster dragen. Hannie steelt voor hen persoonsbewijzen zonder J. Het is haar eerste verzetsdaad. Ze regelt onderduikadressen voor haar vriendinnen, en later ook voor anderen.
‘Jo heeft tientallen persoonsbewijzen gestolen. En die bracht ze naar mij, omdat ze wel wist dat ik die gebruiken kon. Als ik tegen haar zei: “Ik heb iets nodig van een vrouw van ongeveer veertig jaar”, kwam ze prompt een uur later met zo’n ding aanzetten.’
Erna Kropveld, studievriendin en actief in het verzet

Loyaliteitsverklaring
Begin 1943 moet elke student een verklaring van gehoorzaamheid aan de Duitse bezetters ondertekenen: ‘de loyaliteitsverklaring’. Wie weigert mag niet meer studeren. Hannie tekent niet en stort zich volledig op het verzet. Via via komt ze in contact met de Raad van Verzet, een gewapende verzetsgroep. Ze sluit zich aan en kiest hiermee voor de zwaarste vorm van verzet.
‘Jo vond het ondenkbaar, dat je als goede Nederlander zo'n papier zou ondertekenen. Het was een kwestie van solidariteit, niet alleen tussen alle studenten, maar ook met groepen die in ons land veel erger onderdrukt en weggevoerd werden.’
Nellie Luyting, studievriendin en huisgenoot

Anti-joodse maatregelen
In de herfst van 1940 stellen de Duitsers de eerste anti-joodse maatregelen in. Joodse docenten mogen geen les meer geven. Het studentenblad Propria Cures schrijft er een fel hoofdartikel over. Hannie bespreekt het artikel uitvoerig met haar huisgenoten.

Gemma
Hannie wil graag lid worden van de Amsterdamse Vrouwelijke Studenten Vereniging. Maar geen enkel dispuut (afdeling) vraagt haar lid te worden. De leden vinden haar te saai. Hannie laat het er niet bij zitten en richt in 1940 met een aantal andere overgebleven studentes een eigen dispuut op: Gemma. De meisjes van de andere disputen noemen Gemma spottend ‘Geen Enkel Meisje Meer Alleen’.

Kom bij ons
‘Het eerste adres dat Hannie voor mij verzorgde was in Zeist. Toen ik daar weg moest heb ik Hannie opgebeld om te vragen of ze een oplossing wist. Zonder aarzelen zei ze, ook uit naam van haar ouders: “Kom bij ons.'
Philine Polak

 

TRUUS EN FREDDIE

16 en 14
Truus en Freddie zijn zestien en veertien als de oorlog in Nederland uitbreekt. Hun moeder heeft een stencilmachine in huis waarmee ze verzetskranten gaat maken. Het is vanzelfsprekend dat haar dochters ook in verzet komen. Met vrienden uit de communistische jeugdbeweging schilderen ze anti-Duitse leuzen op straat; ze verspreiden oproepen tot verzet en strooien spijkers op wegen waar veel Duitse auto’s rijden.

Raad van Verzet
In 1941 worden de zusjes gevraagd zich aan te sluiten bij een gewapende verzetsgroep, die later onderdeel wordt van een grotere groep: de Raad van Verzet. De commandant wil graag vrouwen bij zijn groep, omdat die minder opvallen. Hij heeft gehoord dat de zusjes niet bang zijn. Ze moeten bruggen, spoorlijnen en fabrieken opblazen en bommen plaatsen. Ze moeten een wapen dragen, om bij een actie zonodig te schieten. Truus en Freddie aarzelen kort, maar besluiten het te doen. 

Illegaal blaadje
Truus: ‘Ik ben met een jongerengroep begonnen met het maken en verspreiden van een illegaal blaadje, De Koevoet, speciaal bedoeld voor scholieren in Haarlem.’

Truus: ‘Wij konden niet geweldloos toezien tijdens de oorlog. Dat had niks te maken met een land waar je tegen was, maar met de racistische ideeën van de nazi's. De nazi's wilden een volk met blauwe ogen en blond haar. Alle anderen volken en rassen waren volgens de nazi's slecht. Die moesten heel hard werken in fabrieken of ze werden meteen gedood. Daar waren wij tegen en daarom waren wij zo fel in de strijd.’

Truus: ‘Mijn moeder waarschuwde altijd als ik kranten ging rondbrengen: “Kijk om je heen, pas op dat je niet gevolgd wordt.” Toen was ik me wel bewust dat het werk gevaarlijk was.’

Februaristaking
Truus: ‘In 1941 kwam de Februaristaking, waar we erg aan mee hebben gedaan. De Amsterdammers staakten omdat de joden werden weggehaald. Dat ging ze te ver.

Pamfletten uitdelen
We zijn toen op de fiets naar Amsterdam geweest, waar we pamfletten hebben uitgedeeld met Staakt, staakt!. We hadden toen echt een overwinningsgevoel. We waren niet bang, omdat we met zo velen waren.’

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Wat een fantastische opzet van het kindergedeelte van het museum. Heel interactief en heel leerzaam. Ook voor de volwassenen. Ik ben blij ben dat ik met mijn zoon van 12 ben gegaan.

Jorg V

De expositie lijkt niet groot, maar al met al kun je hier toch een paar uur besteden. Er is een overzichtelijke tijdlijn hoe het verzet is ontstaan, wat als een rode draad door het museum loopt

Stephanie K

This museum gave me an insight like I never knew what had happened. It is so much like what happened in Germany and really depicts what the Dutch went through.

Ringdais, Adelaide

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)

One of the best museums I've been to in a long time. Seeing the dreadful acts of war through the eyes of the Dutch people. The displays were really well thought out and in different media forms. I highly recommend it.

Spamette, Yorkshire
Tripadvisor