Tweede Wereldoorlog, oorlogsverloop


De Tweede Wereldoorlog begon met de Duitse aanval op Polen in september 1939. Breidde zich in 1940-1941 uit over Europa, Noord-Afrika, Azië en het gebied van de Stille Zuidzee (Pacific Ocean).

De oorlog in Noord-Afrika eindigde in mei 1943; in Europa in mei 1945; in Azië en de Pacific in augustus 1945. In feite was de oorlog in Azië al in de jaren dertig begonnen. Vanaf 1937 voerde het Japanse leger een veroveringsoorlog in China.

De Tweede Wereldoorlog was in diverse opzichten een voortzetting van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). De Eerste Wereldoorlog eindigde met een Duitse nederlaag die voor de Duitsers zeer ongunstig uitpakte.

As-mogendheden
In de Tweede Wereldoorlog streden de geallieerden en de As-mogendheden tegen elkaar. De belangrijkste As-mogendheden waren Duitsland, Italië en Japan. Met die As werd eerst bedoeld de diplomatieke as Berlijn-Rome (tot stand gekomen in 1936).

Anti-Kominternpact en Molotov-Ribbentrop Pact
In 1940 sloot Japan zich bij de as aan. Duitsland en Japan waren ook verenigd in het 'Anti-Kominternpact', gericht tegen de communistische Internationale (Komintern), dus tegen het communisme als internationale beweging.

Niettemin sloten Duitsland en de Sovjet-Unie in augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag, het Molotov-Ribbentrop Pact. Daar hoorde de geheime afspraak bij, dat de twee landen Polen onderling zouden verdelen. Finland en de Baltische landen zouden tot de invloedssfeer van de Sovjet-Unie behoren.

Aanval op Polen en West-Europa
Op 1 september 1939 volgde de Duitse aanval op Polen, waarna Engeland en Frankrijk Duitsland de oorlog verklaarden (3 september). In de winter van 1939-1940 was het formeel wel oorlog, maar er gebeurde weinig. In het voorjaaar van 1940 kwam daar drastisch verandering in. Duitsland versloeg in een 'Blitzkrieg' Nederland, België en Frankrijk. Zonder Frankrijk stond Groot-Brittannië vrijwel alleen in de strijd.

Operatie Barbarossa en Stalingrad
Op 22 juni 1941 begon Hitler zijn veroveringsoorlog tegen de Sovjet-Unie ('Operatie Barbarossa'). De Duitsers drongen ver in de Sovjet-Unie - Rusland, Oekraïne - door. Overal in het bezette gebied van het 'Oostfront' vermoordden de nazi's op grote schaal joden en communistische functionarissen. Ook de rest van de bevolking kreeg het zwaar te verduren; de Duitse bezetting was hier veel meedogenlozer dan in West-Europa.

Uiteindelijk kon het Duitse leger niet tegen het Rode Leger (het Sovjetleger) op. De Slag om Stalingrad (eind 1942-begin 1943) werd het grote keerpunt. Geleidelijk werden de Duitse legers teruggedrongen.

Pearl Harbor
De Verenigde Staten waren aanvankelijk buiten de oorlog gebleven. Groot-Brittannië kreeg wel de beschikking over Amerikaanse schepen, vliegtuigen, vrachtwagens en andere benodigdheden. Op 7 december 1941 voerde Japan een vernietigende luchtaanval uit op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor (Hawaii-eilanden). Daarmee was ook Amerika in oorlog met de As-mogendheden.

Het geallieerde bondgenootschap was nu compleet, en in volle actie. Ook de Sovjet-Unie werd voorzien van Amerikaanse hulpgoederen. Die goederen werden per schip naar de Russische havenstad Moermansk (noordelijk, maar in de winter toch ijsvrij) gebracht. De vrachtschepen voeren in konvooi, in groepen met een escorte van oorlogsschepen. Toch werden er veel door Duitse duikboten getorpedeerd.

Conferenties van de geallieerden
Belangrijke geallieerde besluiten werden genomen tijdens conferenties in Casablanca (begin 1943), Caïro, Teheran, Jalta en Potsdam. Men besloot tot massale bombardementen op Duitsland, voortzetting van de strijd tot de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland, en het door Stalin zeer gewenste 'tweede front'. (Dat tweede front kwam er pas op D-Day ofwel Decision-Day 6 juni 1944, met de geallieerde invasie in Normandië.)

Ook de oorlog tegen Japan werd besproken, onder meer met de Chinese generaal Tsjang Kai-sjek. Tenslotte werd het belangrijkste punt van overleg de toekomst van Duitsland en Europa.

Einde van de Grote Drie
De Conferentie van Potsdam vond plaats in de zomer van 1945, dus na de Duitse overgave. De tijd van de bekende Grote Drie was toen voorbij. De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt, overleden op 12 april 1945, was opgevolgd door Harry S Truman. De Britse premier Churchill (Conservatief) verloor de verkiezingen, hij werd tijdens de Conferentie van Potsdam opgevolgd door Clement Attlee (Labour Party). Alleen Stalin bleef.

Wij hadden er geen idee van dat er zoveel bewaard is gebleven. Bijzonder indrukwekkend. We hebben hier drie uur doorgebracht, maar zijn gestopt omdat we niets meer op konden nemen. Wij komen zeker terug om de rest te bekijken.

Jaap en Hilda Oskam, Nieuwegein

Al een paar keer in het Verzetsmuseum geweest, ze hebben regelmatig wisselende activiteiten. De kinderen in de oorlog expositie is heel goed opgezet en erg indrukwekkend. Een aanrader, ook om kinderen wat geschiedenis bij te brengen.

Laura, Hoorn

Heel goed en duidelijk ingericht museum, uitermate geschikt voor de jongeren die m.n.vanuit b.v. geschiedenis, willen zien, ervaren en leren wat het verzet en de oorlog betekend heeft. Leerzaam en waardevol!!

Wilma V

Als je aan je kinderen wil uitleggen wat oorlog nou eigenlijk is, als je met je ouders terug wil in een voor hun zo een belangrijke tijd, of je wil gewoon meer weten over de oorlog. Ga dan hier naar toe.

Jc H, Amsterdam

Een museum voor jong en oud en wat mij betreft verplicht voor iedereen. Je wordt door het museum geleid en het bijzondere zijn de verhalen van gewone mensen. Veel geleerd ondanks dat ik het nodige wel wist.

Martijn, Amsterdam

This museum across the street from the zoo and in the area where there was resistance activity is worth a visit. Anyone slightly interested in history will be captivated by the exhibits and personal notes and memorobilia.

Ashverse, South Carolina

All information is in Dutch and English. Good chronological overview of the Dutch resistance during WWII. Chilling statements, informative displays, don't forget to put this museum on your to do list!

NF, Hasselt (België)
Tripadvisor